Metin Çanga

Metin Çanga Biyografi

Emekli Maarif Müfettişi

ÖĞRETMEN OKULLARININ 169 YILLIK KURULUŞ TARİHÇESİ

16.03.2017 15:43 | Son Güncelleme: 16.03.2017 15:45

1839’da Tanzimat’la başlayan batılılaşma hareketi ile o tarihe kadar uygulanan eğitim uygulamaları yerine; araştırıcı ve akılcı bir anlayışın kazandırılması,

Açılacak ve çağdaş eğitim yapacak  batı modeli okullara ihtiyaç duyulmuş ve  bu anlayışa uygun 16 Mart 1848’de Dârülmuallimîn adlı öğretmen yetiştiren bir okul açılmıştır. Bu tarih öğretmen okullarının kuruluş yılı olarak kabul edilir.

Dârülmuallimîn zaman içinde  ilkokul, ortaokul ve liselere öğretmen yetiştiren “Dârülmuallimîn-i Âliye” okulu olmuştur.  1891 yılında bu kurumun içinde yer alan ‘Âli’ kısmı lise düzeyindeki okullar olan öğretmen yetiştiren Yüksek Öğretmen Okullarının  çekirdeğini oluşturmuştur.

1950’li yıllarında var olan elli iki öğretmen okulundan  yirmi biri Köy Enstitülerinin devamı niteliğinde olup tüm ülkenin köy çocuklarına okumada fırsat eşitliği sağlamak, bu okulların ışığından ülkenin tüm köylerini aydınlatmak amacı ile tüm ülkeye eşit aralıklarla serpiştirilerek kurulmuştur. Kapatılan Köy Enstitülerinin yerlerinde açılan altı yıllık ilköğretmen okullarında Köy Enstitülerinde uygulanan eğitim ortamına yakın bir uygulama yapılmıştır.

Cumhuriyet döneminden 1960’lı yılların sonlarına kadar özellikle köy çocuklarının okuması için uygun bir seçenek olmuş, Cumhuriyetle çatışan hiçbir ideoloji ve tarikat gölgesine yer verilmeyen yatılı okul ortamında verilen eğitimle, Atatürk ilkeleri ve Cumhuriyetin erdemleri işlenmiş, yurtseverlik duygusu aşılanmıştır.

1989-1990 yıllarında öğretmen okulları öğretmen lisesine dönüşmüş, bu okulu bitirenler iki yıllık eğitim enstitülerini bitirerek sınıf öğretmeni olmuş, daha sonra iki yıllık bu okullarla üç yıllık eğitim enstitüleri kapatılarak üniversitelere bağlanmış ve dört yıllık okullar haline dönüştürülmüştür.

Cumhuriyetten önceki yapısı ile devralınan Dârülmuallimin-i Âliye’nin 16 Ağustos 1934 tarihinde  Yüksek Muallim Mektebi’nin adı Arapça kökenli sözcükler değiştirilerek  Yüksek Öğretmen Okulu olarak isimlendirilmiştir. Bu Okul  sınavla öğrenci alan bir-kaç okuldan biri olmuş ve ülkeye çok değerli bilim adamları kazandırmıştır.

 Yüksek Öğretmen Okulu 12 Haziran 1946 tarihinde çıkarılan üniversiteler yasası ile bazı sıkıntılar yaşamış ve bir öğrenci yurduna dönüşme sürecine girmiştir. 1949-1950 yılı başında okulun kapatılmış, ancak iki yıl sonra 1 Mart 1951’de Çapa’daki binada eğitime yeniden başlamıştır.

Bakan Tevfik İleri’nin kendisine sunulan Yüksek Öğretmen Okulu modelinden  “vatandaş bizden aynı zamanda essah öğretmen istiyor” diyerek etkilenmesi sonucunda  1959 yılında yeni projeyi yürürlüğe konması kararlaştırılmış ve Ankara Yüksek Öğretmen Okulu fiilen açılmıştır.

O dönemde Amerikalıların engel olmaya çalışmalarına karşın okul ilk mezunlarını 1962-1963 yılında verir mezun olan kırk dokuz kişiden yarıya yakını üniversitede asistan olarak kalmış, bu başarı ikinci-üçüncü yılda da sürmüş, okul mezunları üniversite yetkililerinin gözdeleri ve üniversitelerin akademisyen kaynağı olmuştur.

1960’lı yılların ortalarında, nicelik sorununun yol açtığı sorunlara ek olarak okullara siyasi ortamın girmesi ile Yüksek Öğretmen Okulları bir bakıma bozulmanın işaretlerini vermiş, 1968 olayları Yüksek Öğretmen Okullarında tartışma ile başlayan gerginlikler zamanla kavgalara dönüşmüş, yatılı olan okulda farklı düşüncedeki öğrencilerin kalması zorlaştırmıştır.

1974-1975 öğretim yılından başlayarak hazırlık sınıfı uygulamasına son verilmiş ve  1975-1976 yılından itibaren Yüksek Öğretmen Okullarına üniversite sınavını kazanan lise mezunları arasından sınavla öğrenci almaya başlanmıştır. Siyaset bulaştırılan, sonra kaynağı kurutulan Yüksek Öğretmen Okulları  18 Temmuz 1978 tarihinde kapatılmıştır.

Bu karar 130 yıllık görkemli bir geçmişi olan tarihi kurumun sonu olmuş, köy çocuklarının Yüksek Öğretmen Okulları ile ilişkilendirilmesinin sonu olmuş, “ülkeye essah öğretmenlerin yetiştirilmesi fırsatı” kaybolmuş, kaynağın başka merkezlere yönelmesine de fırsat sağlamıştır.

Tabii ki bunu sosyal, kültürel ve siyasal sebeplerlerin bu uygulamalardaki etkisini göz ardı etmemek lazım. Ancak, yapılan bu uygulamalar ile köyden, kentten, ilkokuldan gelen ve öğretmen olmak amacı ve ülküsü ile gelen öğrencilerin önü kesilmiş, öğretmen yetiştiren kaynak kurutulmuş, öğretmen yetiştiren ocaklar ortadan kalkmıştır. Ama günün şartlarına uygun öğretmen yetiştiren bir ocağın da yeniden faaliyete geçirilmesinin ülke ve millet için yararlı ve yerinde bir uygulama olacağı düşüncesi ile Öğretmen Okullarının 169. Kuruluş Yıldönümünü kutluyorum.

Metin ÇANGA
Emekli Maarif Müfettişi
Etiketler:

Yorum Yazın

Metin Çanga Diğer Yazıları

BAKANLIK MAARİF MÜFETTİŞLERİ SEÇİMLERİ 28 Haziran 2017 - 15:53
Yarın Anneler Günü 13 Mayıs 2017 - 16:08
Özel Öğretim Kurumları Mevzuatı Hakkında Düşünce ve Öneriler 01 Mayıs 2017 - 10:04
ÖĞRETMEN OKULLARININ 169 YILLIK KURULUŞ TARİHÇESİ 16 Mart 2017 - 15:43
İL YA DA İLÇELERDE İNCELEME/SORUŞTURMA YAPAN MUHAKKİKLERE ÖNERİLER 08 Mart 2017 - 15:47
BAKANLIK MAARİF MÜFETTİŞLİĞİ SEÇİMLERİ HAKKINDA DÜŞÜNCELER 01 Mart 2017 - 16:26
MEB MEVZUATI UYGULANMALARINDA BEKLENTİLER 17 Şubat 2017 - 15:05
SEVGİLİLER GÜNÜ 13 Şubat 2017 - 14:53
Öğrenci Etüt Eğitim Merkezleri Ne Olacak? 09 Şubat 2017 - 14:39
İLETİŞİMİ SAĞLAMAK LAZIM 04 Şubat 2017 - 14:07
SÖYLEMESİ BENDEN 26 Ocak 2017 - 15:10
YENİ MEB YASA DEĞİŞİKLİKLERİ ÜZERİNE AÇIKLAMALAR 27 Aralık 2016 - 13:59
BENCE NE OLMALI, NASIL OLMALI İNSAN? 16 Aralık 2016 - 12:43
MEB YASASI VATANA MİLLETE HAYIRLI OLSUN 05 Aralık 2016 - 08:47
ÖĞRETMENLER GÜNÜ 23 Kasım 2016 - 15:59
Bir Bilene Soralım 10 Kasım 2016 - 10:38
YAZMAK LAZIM, SÖYLEMEK LAZIM 16 Eylül 2016 - 11:20
Demek ki neymiş? Takiyye yapılıyormuş. 25 Temmuz 2016 - 16:51
SEÇİMLE GELEN SEÇİMLE GİTMELİ 21 Temmuz 2016 - 15:34
MEB’DE BAŞARILI OLMAK İÇİN UYULMASI GEREKEN BAZI DÜŞÜNCELER 14 Temmuz 2016 - 10:11
Yarın Ramazan Bayramı 04 Temmuz 2016 - 16:58
MEB’DE DENEYİMSİZ VE HOŞGÖRÜSÜZ ELEMANLARDAN KAYNAKLANAN SIKINTILAR 30 Haziran 2016 - 14:17
SINAVLARDA YAŞANAN PROBLEMLER 25 Haziran 2016 - 16:15
BENİM BABAM YOK 16 Haziran 2016 - 17:30
Bindiğin Dalı Kesme 19 Mayıs 2016 - 09:33
HASAN İLE HÜSEYİN’İN OKULU CILAVUZ KÖY ENSTİTÜSÜ 18 Nisan 2016 - 10:50
ÖZEL KURUMLARDA REKLAM, İLAN VE KAPATMA SORUNLARI 11 Mart 2016 - 14:43
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ 08 Mart 2016 - 15:04
OKUL YA DA DİĞER KURUMLARDA TACİZ OLAYLARI 26 Şubat 2016 - 15:58
ÖZEL KURUMLARDA MİHENK TAŞI 12 Ocak 2016 - 12:10