Şahin Aybek

Şahin Aybek Biyografi

EGZİSTANSİYALİST BİREYCİ EĞİTİM FELSEFECİSİ BUBER’İN BAHÇIVAN-HEYKELTIRAŞ-HUNİ-POMPA-ÖĞRETMEN METAFORLARINDAN HANGİSİ EĞİTİMDEKİ İDEAL DİYAJONİK İLİŞKİYE ÖRNEKTİR?

06.12.2017 16:17 | Son Güncelleme: 06.12.2017 16:17

Eğitimde Aslolan Ben-Sen İlişkisine Dayanan Diyajonik İlişkidir

Öğrencinin Kulağı Kadar Ağzı da Vardır

Öğrenci merkezli bir yaklaşım olan egzistansiyalizme dayanan bireyci eğitim felsefesi, klasik eğitim felsefesinin önemli bir yaklaşımıdır. Felsefi köklerini Kierkegaard, Jaspers, Buber, Sartre, Camus ve Marcel’den alır. Hümanist bir eğitim felsefesi de diyebileceğimiz bu eğitim felsefesi, öğretim programı ve öğretmeni, öğrenciye göre sonralar ve öğrenciyi yani bireyi merkeze alır. Burada hümanizmle bireycilik arasında bir denge söz konusudur. Ve eğitimin amacı; öğrencilerin sahici bir varoluşa erişmelerinde onlara rehberlik etmektir, derler. Bu eğitim felsefesinin en önemli temsilcilerinden biri Buber’dir.

Eğitim Öğrenciyi Özgürleştirir

Bu eğitim felsefesi, öğrenciye sorumluluk kazandırarak onun varoluşunu sağlamayı ve böylece özgürleşmeyi hedefler. Ben bilincini kazanmış öğrenci, empati, eleştiri gibi özellikleri kazanarak kişisel kimlik duygusuna erişmelidir. Öğretim programları öğrencinin kendi varlığını tanıyabileceği, özünü oluşturabileceği şekilde, normatif disiplinlere de yer vererek yapılmalıdır. Bu eğitim felsefesinde öğretmen, öğrenciyi dönüştüren, onun varoluşunun sorumluluğunu almasını sağlayandır. Öğretmen, öncelikle, öğrencinin mevcut inançlarını kavramasını sağlar, sonra onu bu inançlarıyla yüzleştirir ve son evrede kendisiyle hesaplaşmış ve her şeyi yeni baştan değerlendirmiştir öğrenci.

Hem Öğretmen Merkezli Hem de Öğrenci Merkezli Sistemleri Eleştirmiştir

Bireyci eğitim felsefesinin en önemli temsilcilerinden biri olan Martin Buber, hem öğretmen hem de öğrenci merkezli eğitim sistemlerini eleştirmiştir. Ve bu eleştirileri metaforlar üzerinden yapmıştır. Çocuk merkezli eğitim felsefesini bahçıvan metaforuyla ele alır. Buna göre; öğretmen, bir bahçıvan gibi; nasıl ki bir bahçıvan çiçeğin doğal gelişimini bozmadan toprağı vb. çevresel koşulları hazırlıyorsa, öğretmende öğrenci için gerekli koşulları hazırlayıp, öğrencinin gelişimini kolaylaştırmalıdır. Öğretmen merkezli eğitim felsefesini ise heykeltıraş metaforuylainceler. Burada da öğretmen bir heykeltıraş gibidir. Öğretmenin zihninde bir tasarım vardır. Öğretmen, öğrenciyi, bu tasarıma uydurmaya çalışır. Burada Bahçıvan olarak öğretmen öğrencinin doğal gelişimine ve özgürlüğüne önem verirken; heykeltıraş olarak öğretmen geleneksel ve otoriterdir.

Gerçek Bir Eğitimin Temelinde Ben-Sen İlişkisi Olmalıdır

Her iki eğitim felsefesini ben-sen ve ben-o ilişkileri üzerinden de eleştirdikten sonra gerçek bir eğitimin temelinde, ben-sen ilişkisi olması gerektiğini belirtir. Hem geleneksel, hem de öğrenci merkezli anlayışı bir tarafı görmemekle eleştirir. Öğretmen merkezli eğitim, öğrencinin yaratıcı faaliyetini görmezden gelirken; öğrenci merkezli eğitim de öğrencinin özgürlüğünü tabulaştırırken öğretmenin rolünü yanlış anlar. Çünkü öğrenciyi kendi haline bıraktığınızda yaratıcı gücünü gerçekleştiremez.


 


 

Bir Öğretmen Huni Gibi mi, Pompa Gibi mi Olmalı?

Buber’in önemli bir metaforu da huni ve pompa benzetmeleridir. Geleneksel sistemde öğretmen, önceden belirlenmiş bir malzemeyi huni gibi öğrenciye, onun hiçbir katılımı olmadan, aktarırken; modern eğitimlerde ise öğretmen, öğrencinin gizil güçlerini pompalayarak dışarı çıkarmaya çalışır. Ve bu her iki anlayış da diyaloğa değil; monoloğa yol açar. Oysaki eğitimde aslolan, diyalojidir; yani öğretmenin eleştiri ve terbiyesi öğrencinin yaratıcılığı ve kendindenliği ile karşılaşmalıdır. Ve burada hakim ben-o ilişkisi değil; ben-sen ilişkisidir. Burada doğru eğitim ilişkisini, öğretmenin öğrenciye hükmettiği değil; insanlıkları açısından eşit iki varlık ilişkisi olarak ele alır. Öğretmen ustadır, öğrenci de ustayla diyalog yoluyla iletişime geçen yaşam biçimini de öğrenendir. Ve öğretmenle öğrencinin bu buluşması kritik buluşmadır.

Öğrencinin Kulağı Kadar Ağzı da Vardır

Buber, diyalojik bir ilişkiye dayandırdığı eğitim felsefesini, öğretmen ve öğrenci ilişkisine benzetir ve öğretmenin öğrencinin kulağı kadar; öyküsünü anlatacak bir ağzı da olduğunu bilmesini söyler. Ahlak eğitimine ve öğrencinin karakter formasyonuna büyük önem verir. Egzistansiyalist felsefeye dayanan, klasik bireyci eğitim felsefesi, hümanizm ve bireycilik arasında bir denge kurarak; öğrencinin sorumluluk alarak özgürleşmesi gerektiğini belirtir. Gerek bireyci eğitim felsefesinde; gerekse de Buber’de eğitimimiz adına yaralanabileceğimiz pek çok öğe bulunmaktadır. Buber’in bahçıvan ve heykeltıraş olarak öğretmen metaforlarıyla, bilgiyi aktarma açısından huni ve pompa metaforları önemlidir. Ben-sen ilişkisine dayalı diyalojik bir eğitim dilekleriyle. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin…

 

Yorum Yazın

Şahin Aybek Diğer Yazıları

EĞİTİM KRİZİNİN TEMELİNDE ELEŞTİREL EĞİTİM FELSEFESİNİN DEDİĞİ GİBİ AYDINLANMANIN ARAÇSAL AKILCILIĞI MI YATIYOR? 15 Aralık 2017 - 10:24
İYİ PARTİ EĞİTİMDE İYİ Mİ? 14 Aralık 2017 - 14:39
EĞİTİMİMİZİ ANALİTİK EĞİTİM FELSEFESİNİN MARANGOZ ÖRNEĞİNDEKİ GİBİ YANLIŞ ALETLERLE İNŞA ETMEMEK İÇİN, EĞİTİMİZE YÖNELİK SİSTEMATİK BİR SORUŞTURMA YAPMALIYIZ 13 Aralık 2017 - 13:29
CUMHURİYETİN KURULUŞUNDAN GÜNÜMÜZE CHP’NİN ACİLEN TOPLANMASINI İSTEDİĞİ EĞİTİM ŞURALARI 12 Aralık 2017 - 21:35
MİLLİ EĞİTİM AKADEMİLERİ KURMA GİRİŞİMİNDEN GÜNÜMÜZE ÜLKEMİZİN BİR TÜRLÜ KURULAMAYAN ÖĞRETMEN AKADEMİLERİ SERÜVENİ 07 Aralık 2017 - 14:05
EGZİSTANSİYALİST BİREYCİ EĞİTİM FELSEFECİSİ BUBER’İN BAHÇIVAN-HEYKELTIRAŞ-HUNİ-POMPA-ÖĞRETMEN METAFORLARINDAN HANGİSİ EĞİTİMDEKİ İDEAL DİYAJONİK İLİŞKİYE ÖRNEKTİR? 06 Aralık 2017 - 16:17
MEB MÜSTEŞARININ SÖYLEDİĞİ ORTAK DEĞERLERİNE BAĞLI NESİLLERİN YETİŞTİRİLMESİ VE BİR MİLLET MEYDANA GETİRMEK, OLUŞTURMAK ADINA NASIL BİR EĞİTİM SİSTEMİ? 04 Aralık 2017 - 12:26
ÜLKEMİZ JOHN DEWEY’İN PRAGMATİK EĞİTİM FELSEFESİNİ UYGULARSA AMERİKA GİBİ OLABİLİR Mİ? 01 Aralık 2017 - 12:23
KÜLTÜREL EĞİTİM FELSEFECİSİ NİHİLİST NİETSCHE’NİN BİLDUNG EĞİTİMİ İDEALİMİZ OLABİLİR Mİ? 30 Kasım 2017 - 10:47
YUSUF TEKİN’İN DEDİĞİ GİBİ; “EZBERCİ EĞİTİMDEN UZAKLAŞMALIYIZ” ÖNERMESİ EPİSTEMOLOJİK BİR EZBER Mİ? 29 Kasım 2017 - 09:47
CUMHURBAŞKANININ ARTTIRILMALI DEDİĞİ ÖĞRETMEN NİTELİĞİNİ YAKALAYABİLMEK İÇİN İSTANBUL ÖĞRETMEN AKADEMİLERİ BİR MODEL OLABİLİR Mİ? 28 Kasım 2017 - 11:52
BİR EĞİTİMCİ OLARAK JEOLOG VE DOĞA TARİHÇİSİ CELAL ŞENGÖR’E CEVABIMDIR 27 Kasım 2017 - 11:27
ÖĞRETMENLER GÜNÜNÜN BAYRAM HAVASINDA GEÇMESİ VE OKULLARI VE ÖĞRETMENLERİ BAŞARILI KILMAK İÇİN ÖNCE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİ BAŞARILI KILMALIYIZ 24 Kasım 2017 - 08:45
ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERİYLE KALİTELİ VE EĞLENCELİ ZAMAN GEÇİRİRKEN MATEMATİK ÖĞRENME KAPASİTELERİ ARTIRILABİLİR Mİ? 23 Kasım 2017 - 16:27
KAIROS’TAN KRONOS’A İSMET YILMAZ’IN DERS SÜRESİ AÇIKLAMALARI 21 Kasım 2017 - 23:20
BİLİMİN EN BÜYÜK GÜÇ HALİNE GELDİĞİ MODERNİZMİN NATÜRALİST ROUSSEAUCU EĞİTİM FELSEFESİNİ EĞİTİMİMİZE NASIL YANSITABİLİRİZ? 20 Kasım 2017 - 17:00
TÜRKİYE’DEKİ EĞİTİMİN PATRONU SPİRİTÜALİST EĞİTİM FELSEFECİSİ GAZALİ Mİ? 18 Kasım 2017 - 12:38
BU İŞ BU KADAR KOLAYSA; PISA DİREKTÖRÜ HAY HAY BUYURSUN GELSİN, HAY HAY TÜRKİYE’YE MİLLİ EĞİTİM BAKANI OLSUN 15 Kasım 2017 - 14:57
YUSUF TEKİN’İN AÇIKLADIĞI ALGORİTMİK HAREZMÎ EĞİTİM MODELİ ÜZERİNE PRAGMATİK DEWEYCİ VE EGZİSTANSİYALİST BUBERCİ METAFOR VE ÖĞELER AÇISINDAN BİR İNCELEME DENEMESİ 14 Kasım 2017 - 10:38
REALİST EĞİTİM FELSEFECİSİ ARİSTOTELES’İN LİBERAL EĞİTİM FELSEFESİ ÖZGÜR ÖĞRENCİLER YETİŞTİRMEMİZE NASIL YARDIMCI OLABİLİR? 13 Kasım 2017 - 14:38
İDEALİST EĞİTİM FELSEFESİ VE PLATON EĞİTİMİMİZE ETKİ ETMİŞ MİDİR? 10 Kasım 2017 - 15:31
BİR EĞİTİMCİ OLARAK ÖLÜMSÜZ ATATÜRK 10 Kasım 2017 - 10:12
SİYASİ PARTİLER EĞİTİM KONUSUNDA MEB’İ ELEŞTİRDİKLERİ KADAR KENDİLERİNİ DE ELEŞTİRMELİDİRLER 09 Kasım 2017 - 15:06
KLASİK EĞİTİM FELSEFELERİNİN EĞİTİMİMİZE NE GİBİ KATKILARI OLUR? 07 Kasım 2017 - 14:52
MEB, ÜLKEMİZİN SOSYAL İDEALLERİNE EĞİTİM FELSEFEMİZİN POLİTİK BOYUTUYLA ULAŞABİLİR 06 Kasım 2017 - 17:31
EĞİTİM FELSEFEMİZİN ETİK BOYUTUNU ORTAYA KOYARAK İDEOLOJİLERDEN VE AŞILAMALARDAN KURTULABİLİRİZ 02 Kasım 2017 - 12:54
TÜRKİYE’NİN EĞİTİM FELSEFESİNİN EPİSTEMOLOJİSİ OLMAZSA ÖĞRENMENİN DOĞASI ÜZERİNE YOĞUNLAŞILAMAZ 01 Kasım 2017 - 11:39
RUHUMUN VE AKLIMIN BABALARINDAN BİR SİYASET İDEASI OLARAK EĞİTİMCİ DENİZ BAYKAL: Eğitim Demek Öğretmen Demektir 31 Ekim 2017 - 13:21
SOSYOLOJİK BİR ASANSÖR OLARAK KIYI KAPTANININ OĞLUNU DEVLETİN BAŞINA TAŞIYAN DEMOKRATİK CUMHURİYET VE EĞİTİMİ 31 Ekim 2017 - 11:31
MEB EĞİTİM FELSEFEMİZİN ONTOLOJİK BOYUTLARINI ORTAYA KOYMADAN EĞİTİM SORUNLARIMIZI ÇÖZEMEZ 26 Ekim 2017 - 12:20