Şahin Aybek

Şahin Aybek Biyografi

FREIRE’NİN ELEŞTİREL, ÖZGÜRLEŞTİRİCİ EZİLENLERİN PEDAGOJİSİ; BANKACI-NESNELEŞTİRİCİ-GELENEKSEL EĞİTİMİN HEGEMONİK TAHAKKÜMÜNDEN KURTARABİLİR Mİ?

15.01.2018 11:37 | Son Güncelleme: 15.01.2018 11:37

Eğitim; Bilinçlendirdiği, Özgürleştirdiği ve İnsanileştirdiği Kadar Eğitimdir

Paulo Freire, eleştirel eğitim felsefesinin en önemli temsilcisidir. “Ezilenlerin Pedagojisi” kitabının sahibi de olan Freire, yaşamını eğitime ve ezilenlere hem teorik hem de pratik olarak adamıştır. Ona göre eğitim; özgür ve adil bir toplum yaratmanın aracı olmalıdır. Eğitim bireysel olarak da öğrencilerin özgürleşmelerine hizmet etmelidir. Freire, özgürleşen öğrencinin, ötekini de tanıyıp onu da özgürleştirme çabası içinde olması gerektiğini söyler. Ve ona göre de insan, özgürleştiği kadar insandır. Kısacası; eğitim bilinçlendirme, özgürleştirme ve insanileştirme aracıdır. Freire’nin özgürleştirici bir eğitime dayandırdığı ezilenlerin pedagojisinin, öğrencileri nesneleştiren geleneksel bankacı eğitimin, hegomonik tahakkümünden kurtarıp kurtaramayacağını Freire’nin genel görüşleri doğrultusunda ele almaya çalışalım.

Geleneksel Eğitim Baskıcı ve Otoriterdir

Freire’ye göre; geleneksel eğitim baskıcı ve otoriter olup, egemen sınıfların tahakküm aracıdır. Ve geleneksel eğitim, bu tahakküm yoluyla insanların bilinçlerini kontrol eder. Ezilen ve baskılanan insanların bilinçleri kontrol altında olduğundan; kaderci bir şekilde hâkim sınıfların çıkarlarının, kendi çıkarları olmadığını göremezler. İşte tam da bu anlayışın karşısına koyar, özgürleştirici eğitim anlayışını. O bu baskıcı tahakküm oluşturan eğitimi de bankacı eğitim anlayışı diye adlandırır. Ve bu bankacı eğitim, insanı sosyal dünyaya da yabancılaştırır. İşte eğitimin görevi, sessizlik kültürüyle yabancılaşan insanı, eğitim yoluyla bir dönüşüme uğratmak ve pasif nesne olmaktan çıkarıp, aktif özne haline getirmektir.

Kurtuluş Ezilenlerin Pedagojisindedir

Freire, işte insanın tüm bu kurtuluşunu ezilenlerin pedagojisine dayandırdığı bir eğitimde görür. Bu eğitim, insanı tahakkümden kurtaracak, özerk ve özgür bir hale getirecektir. Bu yeni eğitim algısı bankacı eğitim anlayışını yani geleneksel banka gibi çalışan eğitimi de yerle bir edecektir. Ve bu bankacı eğitim anlayışı, kapitalist düzene hizmet edecek insanlar yetiştirir, öğretmenin merkezde olarak öğretmesi ve ders anlatmasıyla. Bu yığmacı eğitim anlayışı, anlatım yöntemini kullandığından; mekanik ezber bir eğitimden öte bir şey değildir. Bankacı eğitimde, öğretmen tahvil çıkaran, öğrenci ise doldurulması gereken kap ya da bidonlar gibidir. Ve burada öğrenci özne değil; içine bilginin yerleştirildiği bir nesnedir. Ve bu eğitim öğrenciyi itaatkâr ve kendine yabancılaşmış insanlar haline getirir.

Peki, Özgürleştirici Eğitim Nasıl Olmalıdır?

Bu eğitim, her şeyden önce, yaratıcılığa dayanan bir eğitimdir. Bu bankacı, öğrencileri nesneleştiren, pasif birer tüketici haline getiren geleneksel eğitimin panzehiri; hümanist ve idealist eğitimcilerin öncülüğünde, öğrencilere eleştirel bir yapı kazandıracak, onları özne haline getirecek, özgürleştirici bir eğitimdir. Praksis kavramının ön plana çıktığı bu eğitimde, öğretmenle öğrencinin arasındaki diyaloğun ortak ürünü olan bir bilgi olmalıdır. Bu diyaloğun sonucunda; eleştirel bir bilince ulaşan öğrenci, kendini ve toplumu adalet doğrultusunda dönüştürme yoluna girer. Ve bu eleştirel kavrayışın oluşabilmesinin ön koşulu da sorun tanımlayıcı eğitimdir. Bu sorun tanımlayıcı metodun kullanıldığı özgürleştirici eğitimde; dil, bir egemenlik alanı olduğu kadar; özgürleşim aracıdır da. Ve insanların dünyayı dönüştürebilmelerinin yolu, kendi sözleri ve dünyayı adlandırmaları olduğu için; diyalog da özgürleştirici eğitimin vazgeçilmezidir. Diyalogdan kastettiği de; öğretmen ve öğrencinin dünyayı insanileştirmek ve dönüştürmek için karşılaşmasıdır. Diyaloğun öğeleri de; empati, inanç, umut, sevgi, tevazu ve eleştirel düşünmedir.

Eleştirel eğitim felsefesinin en önemli temsilcisi olan Freire, eleştirel, özgürleştirici ezilenlerin pedagojisinde uzun uzun bankacı, nesneleştirici geleneksel eğitimin hegomonik tahakkümünden öğrencilerin nasıl kurtulacağını anlatır. Bankacı algı, eğitim aracılığıyla, tahakküm yoluyla, ezilen ve baskılananların bilinçlerini hakim sınıflar adına kontrol altında tutar. Ve öğrenci, sessizlik kültürüyle, bu yığmacı eğitim tarafından, kendine yabancılaşmış ve itaatkârlaşmış bir hale gelir.

Öğrenci, bu kap ve bidon halinden; sorun tanımlayıcı metodun kullanıldığı, öğrencinin özne konumunda olduğu, öğrencinin eleştirel bir bilince ulaştığı, öğretmen ve öğrencinin dünyayı insanileştirmek ve dönüştürmek için diyalog halinde olduğu özgürleştirici bir eğitimle kurtulur. Yani Freire, bankacı geleneksel eğitimin karşısına özgürleştirici ezilenlerin pedagojisini koyar. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin…

Yorum Yazın

Şahin Aybek Diğer Yazıları

SİYASİ PARTİLER MİLLİ EĞİTİM BAKANLARINI VE EĞİTİM ÜST KADROLARINI ŞİMDİDEN AÇIKLAMALIDIRLAR 16 Mayıs 2018 - 23:53
SEÇİMLERE GİDERKEN PARTİLERE, ADETA AŞİL TOPUĞU KESİLMİŞ EĞİTİMİMİZİN SORUNLARI BAĞLAMINDA RASYONEL TERCİHLER VE ÖNERİLER… 16 Mayıs 2018 - 10:34
MEB, BAKANIN SÖYLEDİĞİ MUTLULUK EĞİTİM BAKANLIĞINA NASIL EVRİLİR? 15 Mayıs 2018 - 16:04
YAVUZ BİNGÖL’DEN SARTRE’A, EĞİTİMİN TEMELİ OLARAK ÖZGÜRLÜK SORUNSALI 14 Mayıs 2018 - 12:27
ANNEM BENİ GÖKTEN YERE İNDİRDİ, ÖĞRETMENİM YERDEN GÖĞE YÜKSELTTİ 13 Mayıs 2018 - 10:45
SAYIN İSMET YILMAZ; ENDÜSTRİ 4.0’A, EĞİTİM 4.0 VE ADALET 4.0 İLE DESTEK VERMELİYİZ 11 Mayıs 2018 - 10:19
SCHEFFLER’DAN HARDİE’YE EĞİTİME YÖNELİK SİSTEMATİK BİR SORUŞTURMAYI NASIL YAPABİLİRİZ? 10 Mayıs 2018 - 10:12
JOHN DEWEY’İN PRAGMATİK EĞİTİM FELSEFESİYLE DEMOKRASİYİ OKULLARDA BİR HAYAT TARZI OLARAK YAŞATABİLİR MİYİZ? 08 Mayıs 2018 - 10:49
MUHARREM İNCE İLE EĞİTİMDE DE “1 İLERİ 5 GERİ” DEN, TAM GAZ İLERİYE Mİ? 07 Mayıs 2018 - 10:46
ÖĞRENCİNİN KULAĞI KADAR AĞZI DA VARDIR DİYEN BUBER’İN METAFORLARI 04 Mayıs 2018 - 11:31
NİHİLİST NİETSCHE’NİN EĞİTİM FELSEFESİYLE SADECE BİR VİDAYI ÇEVİRMEDE USTA UZMANLAŞMA NASIL ÖNLENİR? 03 Mayıs 2018 - 13:27
EĞİTİM BİLİMİN ÖNÜNDE DİZ ÇÖKMELİDİR DİYEN MODERNİZMİN NATÜRALİST ROUSSEAUCU EĞİTİM FELSEFESİ 02 Mayıs 2018 - 15:24
İSLAM EĞİTİM FELSEFESİNİN DORUK NOKTASI OLARAK SPİRİTÜALİST GAZALİ’NİN EĞİTİMİMİZE ETKİLERİ 30 Nisan 2018 - 11:09
ARİSTOTELES’İN ÖZGÜRLEŞTİRİCİ REALİST EĞİTİM FELSEFESİ RASYONEL VE DEĞERLİ TERCİHLERDE BULUNMAYI MI ÖĞRETİYOR? 27 Nisan 2018 - 14:06
HANGİ EĞİTİM FELSEFESİ İNSANIN DOKTOR, MÜHENDİS OLMASINDAN ÖNCE İNSAN OLMASI GEREKTİĞİNİ SAVUNUR? 26 Nisan 2018 - 11:17
PLATON’DAN BUBER’E SİSTEMCİ EĞİTİM FİLOZOFLARI EĞİTİMİMİZE NE KATABİLİRLER? 25 Nisan 2018 - 11:28
EĞİTİM FELSEFESİ MEB TARAFINDAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURULMASI GEREKECEK KADAR HAYATİ DEĞERDEDİR 24 Nisan 2018 - 10:00
SEÇİMLERDE EĞİTİME VE BİLİME ÖNEM VERMEYENLERE NİYE OY VERMEMELİYİZ? 20 Nisan 2018 - 17:16
Eğitimin Eğitimsizlerinden Misiniz? 19 Nisan 2018 - 10:34
EMRULLAH EFENDİ’NİN TUBA AĞACI NAZARİYESİNDEN MEKTEPLER MAMUR OLURSA HAPİSHANELER HARAP OLURA: HERŞEY, ‘EĞİTİM İYİ GİDERSE HERŞEY İYİ GİDER’ İÇİN 18 Nisan 2018 - 11:08
EMRULLAH EFENDİ’NİN TUBA AĞACI NAZARİYESİNDEN MEKTEPLER MAMUR OLURSA HAPİSHANELER HARAP OLURA: HERŞEY, ‘EĞİTİM İYİ GİDERSE HERŞEY İYİ GİDER’ İÇİN 18 Nisan 2018 - 11:08
MEB’DE BİR DÖNEMİN SONU MU? 17 Nisan 2018 - 14:15
İÇİNDE VARSA OKUR-OKUMAZ EĞİTİM FELSEFESİNDEN, EVET BENCE DE BİZDEN BİR ŞEY OLMAZ, ÇÜNKÜ BİZDEN ÇOK ŞEY OLUR EĞİTİM FELSEFESİNE… 16 Nisan 2018 - 13:41
MÜZİK ÜNİVERSİTESİ KURDURTMUŞ OLAN CUMHURBAŞKANI, ÜLKEMİZİN EĞİTİMİNİN ÇÖZÜMÜ VE YÜZYILIN PROJESİ OLARAK MEB’LE NASIL BİR EĞİTİM ÜNİVERSİTESİ KURDURABİLİR? 11 Nisan 2018 - 11:25
NEY!!! BİRİ EĞİTİM BİLİMCİLER Mİ VAR DEDİ, HANİ NERDELER? 10 Nisan 2018 - 10:53
İKTİSATÇI, MÜTEAHHİT HER ÖNÜNE GELEN KENDİNİ EĞİTİM BİLİMCİ OLARAK KONUMLANDIRACAKSA EĞİTİM FAKÜLTELERİNİ KAPATALIM GİTSİN 09 Nisan 2018 - 12:16
EĞİTİM YÖNETİMİNİ BİLMEDEN EĞİTİMİ YÖNETMEK GÖZÜ KAPALI ARABA KULLANMAK GİBİDİR 06 Nisan 2018 - 10:32
BAŞBAKANIN SÖZÜNÜ ETTİĞİ MEB’İN KIVILCIM ÖĞRENCİLERİ YURTDIŞINDAN TÜRKİYEMİZ İÇİN HİZMET ATEŞİYLE YANAN ALEVLER OLARAK GERİ DÖNMELİDİRLER 05 Nisan 2018 - 11:01
VOLTAIRE’DEN ROUSSEAU’YA BİR ‘DOĞAL DİN’ OLARAK İMAM HATİP ÖĞRENCİLERİNİN KAYDIĞI DEİZM 04 Nisan 2018 - 12:46
MEB, CUMHURBAŞKANININ SÖZÜNÜ ETTİĞİ MANKURTLAŞMA SÜRECİNİ NASIL ENGELLEYEBİLİR? 03 Nisan 2018 - 11:28