Şahin Aybek

Şahin Aybek Biyografi

KLASİK EĞİTİM FELSEFELERİNİN EĞİTİMİMİZE NE GİBİ KATKILARI OLUR?

07.11.2017 14:52 | Son Güncelleme: 07.11.2017 14:52

Hangisi: İdealist mi, Realist mi, Spiritüalist mi, Natüralist mi, Kültürel mi, Pragmatist mi, Bireyci mi?

Klasik eğitim felsefesi, preskriptif diye de adlandırılan ve klasik felsefeye; yani Yunan’da başlamış olan felsefeye dayanan eğitim felsefesidir. Klasik filozoflara; yani Platon’a, Aristotales’e, Aquinalı Thomas’a, Descartes’e, Locke’a, Kant’a, Hegel’e, Dewey’e, Aziz Augunistus’a, Farabi’ye, İbn Sina’ya, Gazali’ye, Rousseau’ya, Nietzsche’ye, John Stuart Mill’e, Herbert Spencer’a dayanan eğitim felsefesidir. Bu filozoflar, sistemci olduklarından; klasik eğitim felsefesi aynı zamanda “izmler” yaklaşımı olarak da anılır. Klasik eğitim felsefesi; idealist, realist, spiritüalist, natüralist, kültürel, pragmatist ve bireyci felsefi yaklaşımların eğitime yansımasıdır. Klasik eğitim felsefesinin ana yaklaşımlarını kısaca inceleyerek eğitimimize ne gibi katkılarının olabileceğini ele almaya çalışalım.

Klasik Eğitim Felsefesi Niye Normatif ve Preskriptiftir?

Klasik eğitim felsefesi; eğitimin nasıl olması gerektiği, nasıl bir insan yetiştirilmesi ve eğitim sürecinde öğrencilere hangi değer, beceri ve bilgilerin öğretilmesi gerektiğini bildirme düşüncesiyle ortaya çıktığından; normatif ve preskriptif bir anlayıştır. Klasik eğitim felsefesi, yukarıda ifade ettiğimiz üzere, “izmler” in sonucu olduğundan; öğretim ve terbiye odaklıdır; yani normatif bir çerçevededir.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak İdealist Eğitim Felsefesi

Klasik eğitim felsefesinin en önemli yaklaşımlarından birisi; idealist eğitim felsefesidir. İdealist eğitim felsefesinin temeli belirli ahlaki amaçlardır. Entelektüel ve manevi potansiyelin gelişimin ve adil bir toplum düzeni hedeflenir. İdealist eğitim felsefecileri, insanın doktor, mühendis olmadan önce insan olması gerektiğini düşündüklerinden mesleki eğitimi ikinci plana iterek; öğrencilere öncelikle insanı insan yapan değerlerin, fikirlerin öğretilmesi gerektiğini savunurlar. Ruh eğitiminin meslek eğitiminin önüne geçtiği idealist eğitim felsefesinin en önemli temsilcisi Platon’dur. Adaletin ve siyasetin hizmetinde bir eğitim tasarlamış olan Platon da kültürü koruyan, hiyerarşik bir müfredatın hakim olduğu, öğretmen merkezli ve değerlerin ön plana çıktığı bir eğitim felsefesi ortaya koymuştur.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak Realist Eğitim Felsefesi

Klasik eğitim felsefesinin yaklaşımlarından olan realist eğitim felsefesinin en önemli temsilcilerinden Aristotales’in düalist varlık anlayışına dayanan eğitim felsefesi, eğitimde liberal eğitim ve mesleki eğitim olarak görülür. Özgür bireyler yetiştirilmesini amaçlayarak; liberal bir eğitim tasarlamıştır. Realist eğitim felsefesine göre; eğitim, öğrencilere değerli ve rasyonel tercihlerde bulunabilmeyi öğretebilmelidir. Erekçi bir filozof olan Aristotales, eğitimin öğrencinin kendini gerçekleştirmesine yardımcı olması gerektiğini düşünür. Eğitim felsefesini “Lyceum” adlı okulunda hayata geçirmiş olan Aristotales, tüm bu özgürlüğü ve mutluluğu, felsefe ve düşünmenin sağlayacağını söyler.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak Spiritüalist Eğitim Felsefesi

Modern döneme gelinceye kadar, dünyada gerek Hristiyan, gerek Musevi, gerekse de İslam toplumlarına klasik eğitim felsefesinin bir yaklaşımı olan spiritüalist eğitim felsefesi egemen olmuştur. Bu düşünce, Hristiyan dünyada manastırlarda, İslam dünyasında medreselerde vücut bulmuştur. Ruhçuluğu ve maneviyatı ön plana çıkaran bir eğitim felsefesidir. Bu eğitim felsefesinin İslam dünyasındaki doruk noktası, Gazali’dir. Gazali’ye göre eğitimin amacı; öğrenciye yoğunluklu olarak dini bilimleri öğretip, bu dünyadan en üst düzeyde el etek çektirerek ahiretteki mutluluğa hazırlamaktır. Öğretim programlarında dini bilimler, akli bilimlere göre öncelenmeli; cemaat ve aile okulun önüne geçebilmeli, öğretmenin görevi de dini öğreterek, yayarak dini bir toplum oluşmasına hizmet etmek olmalıdır, der.

Klasik Bir Eğitim felsefesi Olarak Natüralist Eğitim

Spiritüalist eğitim felsefesinden sonra dünyaya yine klasik eğitim felsefesinin bir yaklaşımı olan; ama bilime dayanan natüralist eğitim felsefesi hakim olmuştur. Ruhun önüne bilimi ve doğayı geçirip; bunun gerçeklik olduğunu savunan natüralist eğitim felsefesinin temsilcileri; Francis Bacon, Thomas Hobbes, John Locke, David Hume, Diderot, Voltaire ve Jean Jacques Rousseau’dur. Öğrenci merkezli bir eğitimi savunarak,eğitim tarihinde bir kırılma yaratmış olan bu eğitim felsefesi, genel olarak; çocuğun toplum tarafından bencil ve hırslı bir hale getirildiğini, çocuğun haklarının ödevlerinden önce gelmesi gerektiğini ve öğrencinin insan doğasına göre eğitilmesi gerektiğini savunurlar. Natüralist eğitim felsefesinin bilimci kanadından farklı düşünen Rousseau, “Emilie”de insanın doğası itibariyle iyi olduğunu savunmuştur.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak Kültürel Eğitim Felsefesi

Klasik bir eğitim felsefesi olan kültürel eğitim felsefesinde, eğitim bir bildung olarak kabul edilir. Yani; öğrencinin kültüre dahil edilmesini, kültür aracılığıyla kendini gerçekleştirmesini savunurlar. Eğitim olmadan kültür, kültür olmadan eğitim olmaz diyen kültürel eğitim felsefesinin, romantik kanadından farklı olarak en önemli temsilcisi irrasyonalist, nihilist Nietzsche’dir. Nietzsche, gerek pratik gerekse de teorik olarak dil öğretimine önem verdiği gibi; klasiklerin okunmasını salık verir ve sadece bir vidayı çevirmekten öteye gidemeyen; ama inanılmaz ustalığa ulaşmış fabrika işçisi tarzı uzmanlaşmaya karşı çıkar.

Klasik Bir eğitim Felsefesi Olarak Pragmatik Eğitim Felsefesi

Klasik eğitim yaklaşımlarından olan pragmatik eğitim felsefesi, 20. Yüzyıla damgasını vurmuş bir eğitim felsefesidir. Öğrenci merkezli bir eğitimi savunan bu yaklaşımın en önemli temsilcisi John Dewey’dir. Okulun, demokratik bir toplumda, öğrencilere demokrasiyi bir hayat tarzı olarak yaşatması gerektiğini ve bunun için de laboratuvar okullarının geliştirilmesi gerektiğini söylerler. Bunlar eğitimi, hayata hazırlık olarak değil; eğitimin kendisi olarak görürler.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak Bireyci Eğitim Felsefesi

Klasik bir eğitim felsefesi olan bireyci eğitim felsefesi, öğrenci merkezli bir yaklaşım olup; egzistansiyalist felsefeye dayanmaktadır.Kierkegaard, Jaspers, Sartre, Camus ve Marcel gibi filozoflardan köklerini almakla beraber Buber önemli bir temsilcisidir. Hümanizm ve bireycilik arasında bir denge kurarlar. Öğrencinin kulağı kadar ağzı da olduğunu savunan bu eğitim felsefesi, eğitimde diyalojik bir sen-ben ilişkisi olması gerektiğini, öğrencinin böyle özgürleşebileceğini söylerler. İdeal bir eğitim felsefesini ortaya koyma adına; Buber’in bahçıvan, heykeltıraş, huni ve pompa metaforları büyük önem taşımaktadır.

Preskriptif diye de adlandırılan klasik eğitim felsefesi; Platon’un idealist eğitim felsefesiyle, Aristotales’in realist eğitim felsefesiyle Gazali’nin spiritüalist eğitim felsefesiyle, Rousseau’nun natüralist eğitim felsefesiyle, Nietzsche’nin kültürel eğitim felsefesiyle, John Dewey’in pragmatik eğitim felsefesiyle ve Buber’in bireyci eğitim felsefesiyle, dünya tarihine damga vurmuş ve yaşamlarımızı etkilemeye de devam etmektedir. MEB, klasik eğitim felsefelerini, yerel kültürümüzü merkeze alarak, analitik ve eleştirel eğitim felsefeleriyle de hesaplaşarak, bir an önce kendi güçlü eğitim felsefemizi ortaya koymak zorundadır. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin…

Yorum Yazın

Şahin Aybek Diğer Yazıları

BAŞKANLIĞA GEÇERKEN BİR MODEL OLARAK ABD EĞİTİM SİSTEMİNİN YÖNETSEL YAPILANMASI 03 Temmuz 2018 - 11:35
“ÂLİMİN ÖLÜMÜ ÂLEMİN ÖLÜMÜ GİBİDİR” DEDİRTEN FUAT SEZGİN 01 Temmuz 2018 - 15:00
79. MİLLİ EĞİTİM BAKANINI AÇIKLIYORUM 26 Haziran 2018 - 13:18
EĞİTİMİMİZİ İDEOLOJİLERDEN, AŞILAMALARDAN NASIL KURTARABİLİRİZ? 22 Haziran 2018 - 11:48
EĞİTİM HANGİ GÖRÜŞTEN OLURSA OLSUN, SİYASİ GÖRÜŞLERİN OYUN VE HESAPLAŞMA ALANI OLAMAZ 21 Haziran 2018 - 17:11
EĞİTİMİMİZİN EĞİTİLEN, EĞİTEN VE EĞİTİM EYLEMİ BOYUTLARI… 20 Haziran 2018 - 10:51
EĞİTİMİN SAADET’İ BİLGE’CE DEĞİŞTİR’MEKLE Mİ MÜMKÜN? 19 Haziran 2018 - 11:25
DÜNYADAKİ BÜYÜK DEĞİŞİMİ EĞİTİMLE YAKALAMALIYIZ 18 Haziran 2018 - 12:32
ÖĞRENCİLERİMİZE NEYİ ÖĞRETMEK DAHA DEĞERLİ VE GEREKLİDİR? 12 Haziran 2018 - 12:01
EĞİTİMDE DEVLET AKLINI YOK EDERSENİZ; EĞİTİMDE YARGISIZ İNFAZLARDAN YARGILI İNFAZLARA GEÇİP, EĞİTİMİ DE YOK EDERSİNİZ 07 Haziran 2018 - 11:29
KOMPLE KAPATILMASI GEREKEN İLKSANIN YÖNETİM VE DENETİM KURULU ÜYELERİ NASIL SEÇİLMEKTEDİRLER VE NE KADAR MAAŞ ALMAKTADIRLAR? 31 Mayıs 2018 - 13:26
EĞİTİMDE TEBEDDÜL-İ ESMA İLE HAKAİK TEBEDDÜL ETMEZ 29 Mayıs 2018 - 13:22
EĞİTİMİN CANLARINA DOKUNARAK “MİLLETVEKİLLİĞİ YAPMAK” İLE “MİLLETVEKİLİ OLMAK” FARKINI GÖSTEREN CEYHUN İRGİL 28 Mayıs 2018 - 10:36
EĞİTİM SENDİKALARI KENDİLERİNİ EĞİTİM BÜROKRASİSİNİN YERİNE KOYARSA DEVLET İÇİNDE YENİ PARALEL YAPILAR OLUŞUR 25 Mayıs 2018 - 14:34
SEÇİMLERDEN SONRA MEB’DE KAÇINILMAZ BİR DEĞİŞİM OLACAK, AMA AMERİKA’YI YENİDEN KEŞFETMEYE DE GEREK YOK 24 Mayıs 2018 - 11:47
YANLIŞ İNSAN KAYNAKLARININ MEB’E MALİYETİ NEDİR VE BU KONUDA NE KADAR TAZMİNAT ÖDENMİŞTİR? 23 Mayıs 2018 - 11:47
MEB OLARAK NİYE 64 YILDIR EĞİTİMDE YERİMİZDE SAYIP DURUYORUZ? 22 Mayıs 2018 - 15:29
MARX’TAN GRAMSCİ’YE ELEŞTİREL EĞİTİM FELSEFESİNİN EĞİTİMİMİZE NE GİBİ KATKILARI OLABİLİR? 21 Mayıs 2018 - 10:32
SİYASİ PARTİLER MİLLİ EĞİTİM BAKANLARINI VE EĞİTİM ÜST KADROLARINI ŞİMDİDEN AÇIKLAMALIDIRLAR 16 Mayıs 2018 - 23:53
SEÇİMLERE GİDERKEN PARTİLERE, ADETA AŞİL TOPUĞU KESİLMİŞ EĞİTİMİMİZİN SORUNLARI BAĞLAMINDA RASYONEL TERCİHLER VE ÖNERİLER… 16 Mayıs 2018 - 10:34
MEB, BAKANIN SÖYLEDİĞİ MUTLULUK EĞİTİM BAKANLIĞINA NASIL EVRİLİR? 15 Mayıs 2018 - 16:04
YAVUZ BİNGÖL’DEN SARTRE’A, EĞİTİMİN TEMELİ OLARAK ÖZGÜRLÜK SORUNSALI 14 Mayıs 2018 - 12:27
ANNEM BENİ GÖKTEN YERE İNDİRDİ, ÖĞRETMENİM YERDEN GÖĞE YÜKSELTTİ 13 Mayıs 2018 - 10:45
SAYIN İSMET YILMAZ; ENDÜSTRİ 4.0’A, EĞİTİM 4.0 VE ADALET 4.0 İLE DESTEK VERMELİYİZ 11 Mayıs 2018 - 10:19
SCHEFFLER’DAN HARDİE’YE EĞİTİME YÖNELİK SİSTEMATİK BİR SORUŞTURMAYI NASIL YAPABİLİRİZ? 10 Mayıs 2018 - 10:12
JOHN DEWEY’İN PRAGMATİK EĞİTİM FELSEFESİYLE DEMOKRASİYİ OKULLARDA BİR HAYAT TARZI OLARAK YAŞATABİLİR MİYİZ? 08 Mayıs 2018 - 10:49
MUHARREM İNCE İLE EĞİTİMDE DE “1 İLERİ 5 GERİ” DEN, TAM GAZ İLERİYE Mİ? 07 Mayıs 2018 - 10:46
ÖĞRENCİNİN KULAĞI KADAR AĞZI DA VARDIR DİYEN BUBER’İN METAFORLARI 04 Mayıs 2018 - 11:31
NİHİLİST NİETSCHE’NİN EĞİTİM FELSEFESİYLE SADECE BİR VİDAYI ÇEVİRMEDE USTA UZMANLAŞMA NASIL ÖNLENİR? 03 Mayıs 2018 - 13:27
EĞİTİM BİLİMİN ÖNÜNDE DİZ ÇÖKMELİDİR DİYEN MODERNİZMİN NATÜRALİST ROUSSEAUCU EĞİTİM FELSEFESİ 02 Mayıs 2018 - 15:24