Şahin Aybek

Şahin Aybek Biyografi

KLASİK EĞİTİM FELSEFELERİNİN EĞİTİMİMİZE NE GİBİ KATKILARI OLUR?

07.11.2017 14:52 | Son Güncelleme: 07.11.2017 14:52

Hangisi: İdealist mi, Realist mi, Spiritüalist mi, Natüralist mi, Kültürel mi, Pragmatist mi, Bireyci mi?

Klasik eğitim felsefesi, preskriptif diye de adlandırılan ve klasik felsefeye; yani Yunan’da başlamış olan felsefeye dayanan eğitim felsefesidir. Klasik filozoflara; yani Platon’a, Aristotales’e, Aquinalı Thomas’a, Descartes’e, Locke’a, Kant’a, Hegel’e, Dewey’e, Aziz Augunistus’a, Farabi’ye, İbn Sina’ya, Gazali’ye, Rousseau’ya, Nietzsche’ye, John Stuart Mill’e, Herbert Spencer’a dayanan eğitim felsefesidir. Bu filozoflar, sistemci olduklarından; klasik eğitim felsefesi aynı zamanda “izmler” yaklaşımı olarak da anılır. Klasik eğitim felsefesi; idealist, realist, spiritüalist, natüralist, kültürel, pragmatist ve bireyci felsefi yaklaşımların eğitime yansımasıdır. Klasik eğitim felsefesinin ana yaklaşımlarını kısaca inceleyerek eğitimimize ne gibi katkılarının olabileceğini ele almaya çalışalım.

Klasik Eğitim Felsefesi Niye Normatif ve Preskriptiftir?

Klasik eğitim felsefesi; eğitimin nasıl olması gerektiği, nasıl bir insan yetiştirilmesi ve eğitim sürecinde öğrencilere hangi değer, beceri ve bilgilerin öğretilmesi gerektiğini bildirme düşüncesiyle ortaya çıktığından; normatif ve preskriptif bir anlayıştır. Klasik eğitim felsefesi, yukarıda ifade ettiğimiz üzere, “izmler” in sonucu olduğundan; öğretim ve terbiye odaklıdır; yani normatif bir çerçevededir.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak İdealist Eğitim Felsefesi

Klasik eğitim felsefesinin en önemli yaklaşımlarından birisi; idealist eğitim felsefesidir. İdealist eğitim felsefesinin temeli belirli ahlaki amaçlardır. Entelektüel ve manevi potansiyelin gelişimin ve adil bir toplum düzeni hedeflenir. İdealist eğitim felsefecileri, insanın doktor, mühendis olmadan önce insan olması gerektiğini düşündüklerinden mesleki eğitimi ikinci plana iterek; öğrencilere öncelikle insanı insan yapan değerlerin, fikirlerin öğretilmesi gerektiğini savunurlar. Ruh eğitiminin meslek eğitiminin önüne geçtiği idealist eğitim felsefesinin en önemli temsilcisi Platon’dur. Adaletin ve siyasetin hizmetinde bir eğitim tasarlamış olan Platon da kültürü koruyan, hiyerarşik bir müfredatın hakim olduğu, öğretmen merkezli ve değerlerin ön plana çıktığı bir eğitim felsefesi ortaya koymuştur.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak Realist Eğitim Felsefesi

Klasik eğitim felsefesinin yaklaşımlarından olan realist eğitim felsefesinin en önemli temsilcilerinden Aristotales’in düalist varlık anlayışına dayanan eğitim felsefesi, eğitimde liberal eğitim ve mesleki eğitim olarak görülür. Özgür bireyler yetiştirilmesini amaçlayarak; liberal bir eğitim tasarlamıştır. Realist eğitim felsefesine göre; eğitim, öğrencilere değerli ve rasyonel tercihlerde bulunabilmeyi öğretebilmelidir. Erekçi bir filozof olan Aristotales, eğitimin öğrencinin kendini gerçekleştirmesine yardımcı olması gerektiğini düşünür. Eğitim felsefesini “Lyceum” adlı okulunda hayata geçirmiş olan Aristotales, tüm bu özgürlüğü ve mutluluğu, felsefe ve düşünmenin sağlayacağını söyler.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak Spiritüalist Eğitim Felsefesi

Modern döneme gelinceye kadar, dünyada gerek Hristiyan, gerek Musevi, gerekse de İslam toplumlarına klasik eğitim felsefesinin bir yaklaşımı olan spiritüalist eğitim felsefesi egemen olmuştur. Bu düşünce, Hristiyan dünyada manastırlarda, İslam dünyasında medreselerde vücut bulmuştur. Ruhçuluğu ve maneviyatı ön plana çıkaran bir eğitim felsefesidir. Bu eğitim felsefesinin İslam dünyasındaki doruk noktası, Gazali’dir. Gazali’ye göre eğitimin amacı; öğrenciye yoğunluklu olarak dini bilimleri öğretip, bu dünyadan en üst düzeyde el etek çektirerek ahiretteki mutluluğa hazırlamaktır. Öğretim programlarında dini bilimler, akli bilimlere göre öncelenmeli; cemaat ve aile okulun önüne geçebilmeli, öğretmenin görevi de dini öğreterek, yayarak dini bir toplum oluşmasına hizmet etmek olmalıdır, der.

Klasik Bir Eğitim felsefesi Olarak Natüralist Eğitim

Spiritüalist eğitim felsefesinden sonra dünyaya yine klasik eğitim felsefesinin bir yaklaşımı olan; ama bilime dayanan natüralist eğitim felsefesi hakim olmuştur. Ruhun önüne bilimi ve doğayı geçirip; bunun gerçeklik olduğunu savunan natüralist eğitim felsefesinin temsilcileri; Francis Bacon, Thomas Hobbes, John Locke, David Hume, Diderot, Voltaire ve Jean Jacques Rousseau’dur. Öğrenci merkezli bir eğitimi savunarak,eğitim tarihinde bir kırılma yaratmış olan bu eğitim felsefesi, genel olarak; çocuğun toplum tarafından bencil ve hırslı bir hale getirildiğini, çocuğun haklarının ödevlerinden önce gelmesi gerektiğini ve öğrencinin insan doğasına göre eğitilmesi gerektiğini savunurlar. Natüralist eğitim felsefesinin bilimci kanadından farklı düşünen Rousseau, “Emilie”de insanın doğası itibariyle iyi olduğunu savunmuştur.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak Kültürel Eğitim Felsefesi

Klasik bir eğitim felsefesi olan kültürel eğitim felsefesinde, eğitim bir bildung olarak kabul edilir. Yani; öğrencinin kültüre dahil edilmesini, kültür aracılığıyla kendini gerçekleştirmesini savunurlar. Eğitim olmadan kültür, kültür olmadan eğitim olmaz diyen kültürel eğitim felsefesinin, romantik kanadından farklı olarak en önemli temsilcisi irrasyonalist, nihilist Nietzsche’dir. Nietzsche, gerek pratik gerekse de teorik olarak dil öğretimine önem verdiği gibi; klasiklerin okunmasını salık verir ve sadece bir vidayı çevirmekten öteye gidemeyen; ama inanılmaz ustalığa ulaşmış fabrika işçisi tarzı uzmanlaşmaya karşı çıkar.

Klasik Bir eğitim Felsefesi Olarak Pragmatik Eğitim Felsefesi

Klasik eğitim yaklaşımlarından olan pragmatik eğitim felsefesi, 20. Yüzyıla damgasını vurmuş bir eğitim felsefesidir. Öğrenci merkezli bir eğitimi savunan bu yaklaşımın en önemli temsilcisi John Dewey’dir. Okulun, demokratik bir toplumda, öğrencilere demokrasiyi bir hayat tarzı olarak yaşatması gerektiğini ve bunun için de laboratuvar okullarının geliştirilmesi gerektiğini söylerler. Bunlar eğitimi, hayata hazırlık olarak değil; eğitimin kendisi olarak görürler.

Klasik Bir Eğitim Felsefesi Olarak Bireyci Eğitim Felsefesi

Klasik bir eğitim felsefesi olan bireyci eğitim felsefesi, öğrenci merkezli bir yaklaşım olup; egzistansiyalist felsefeye dayanmaktadır.Kierkegaard, Jaspers, Sartre, Camus ve Marcel gibi filozoflardan köklerini almakla beraber Buber önemli bir temsilcisidir. Hümanizm ve bireycilik arasında bir denge kurarlar. Öğrencinin kulağı kadar ağzı da olduğunu savunan bu eğitim felsefesi, eğitimde diyalojik bir sen-ben ilişkisi olması gerektiğini, öğrencinin böyle özgürleşebileceğini söylerler. İdeal bir eğitim felsefesini ortaya koyma adına; Buber’in bahçıvan, heykeltıraş, huni ve pompa metaforları büyük önem taşımaktadır.

Preskriptif diye de adlandırılan klasik eğitim felsefesi; Platon’un idealist eğitim felsefesiyle, Aristotales’in realist eğitim felsefesiyle Gazali’nin spiritüalist eğitim felsefesiyle, Rousseau’nun natüralist eğitim felsefesiyle, Nietzsche’nin kültürel eğitim felsefesiyle, John Dewey’in pragmatik eğitim felsefesiyle ve Buber’in bireyci eğitim felsefesiyle, dünya tarihine damga vurmuş ve yaşamlarımızı etkilemeye de devam etmektedir. MEB, klasik eğitim felsefelerini, yerel kültürümüzü merkeze alarak, analitik ve eleştirel eğitim felsefeleriyle de hesaplaşarak, bir an önce kendi güçlü eğitim felsefemizi ortaya koymak zorundadır. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin…

Yorum Yazın

Şahin Aybek Diğer Yazıları

TÜRKİYE’DEKİ EĞİTİMİN PATRONU SPİRİTÜALİST EĞİTİM FELSEFECİSİ GAZALİ Mİ? 18 Kasım 2017 - 12:38
BU İŞ BU KADAR KOLAYSA; PISA DİREKTÖRÜ HAY HAY BUYURSUN GELSİN, HAY HAY TÜRKİYE’YE MİLLİ EĞİTİM BAKANI OLSUN 15 Kasım 2017 - 14:57
YUSUF TEKİN’İN AÇIKLADIĞI ALGORİTMİK HAREZMÎ EĞİTİM MODELİ ÜZERİNE PRAGMATİK DEWEYCİ VE EGZİSTANSİYALİST BUBERCİ METAFOR VE ÖĞELER AÇISINDAN BİR İNCELEME DENEMESİ 14 Kasım 2017 - 10:38
REALİST EĞİTİM FELSEFECİSİ ARİSTOTELES’İN LİBERAL EĞİTİM FELSEFESİ ÖZGÜR ÖĞRENCİLER YETİŞTİRMEMİZE NASIL YARDIMCI OLABİLİR? 13 Kasım 2017 - 14:38
İDEALİST EĞİTİM FELSEFESİ VE PLATON EĞİTİMİMİZE ETKİ ETMİŞ MİDİR? 10 Kasım 2017 - 15:31
BİR EĞİTİMCİ OLARAK ÖLÜMSÜZ ATATÜRK 10 Kasım 2017 - 10:12
SİYASİ PARTİLER EĞİTİM KONUSUNDA MEB’İ ELEŞTİRDİKLERİ KADAR KENDİLERİNİ DE ELEŞTİRMELİDİRLER 09 Kasım 2017 - 15:06
KLASİK EĞİTİM FELSEFELERİNİN EĞİTİMİMİZE NE GİBİ KATKILARI OLUR? 07 Kasım 2017 - 14:52
MEB, ÜLKEMİZİN SOSYAL İDEALLERİNE EĞİTİM FELSEFEMİZİN POLİTİK BOYUTUYLA ULAŞABİLİR 06 Kasım 2017 - 17:31
EĞİTİM FELSEFEMİZİN ETİK BOYUTUNU ORTAYA KOYARAK İDEOLOJİLERDEN VE AŞILAMALARDAN KURTULABİLİRİZ 02 Kasım 2017 - 12:54
TÜRKİYE’NİN EĞİTİM FELSEFESİNİN EPİSTEMOLOJİSİ OLMAZSA ÖĞRENMENİN DOĞASI ÜZERİNE YOĞUNLAŞILAMAZ 01 Kasım 2017 - 11:39
RUHUMUN VE AKLIMIN BABALARINDAN BİR SİYASET İDEASI OLARAK EĞİTİMCİ DENİZ BAYKAL: Eğitim Demek Öğretmen Demektir 31 Ekim 2017 - 13:21
SOSYOLOJİK BİR ASANSÖR OLARAK KIYI KAPTANININ OĞLUNU DEVLETİN BAŞINA TAŞIYAN DEMOKRATİK CUMHURİYET VE EĞİTİMİ 31 Ekim 2017 - 11:31
MEB EĞİTİM FELSEFEMİZİN ONTOLOJİK BOYUTLARINI ORTAYA KOYMADAN EĞİTİM SORUNLARIMIZI ÇÖZEMEZ 26 Ekim 2017 - 12:20
MEB EĞİTİMİMİZİ NİYE GÜÇLÜ BİR EĞİTİM FELSEFESİNE DAYANDIRMAK ZORUNDADIR? 24 Ekim 2017 - 13:23
SİYASİLERİN POPÜLER SÖYLEMLERİ EĞİTİMİMİZE ZARAR VERMEKTEDİR 23 Ekim 2017 - 16:50
EĞİTİMDE NASIL KURUMSALLAŞILABİLİR? 20 Ekim 2017 - 12:39
MEB’İN ÖNEMLİ PROJELERİNDEN BİRİ OLAN DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSLARININ AMACININ DIŞINA ÇIKMASI ENGELLENMELİDİR 19 Ekim 2017 - 11:25
TÜRKİYE’NİN GELECEĞİNİ BÜYÜCÜLERE DEĞİL; ERKEN ÇOCUKLUK ÖĞRETMENLERİNE SORUN 18 Ekim 2017 - 15:33
MEB NOBEL EĞİTİM ÖDÜLLERİNİ VEREREK DÜNYADA BİR İLKİ YAPMALIDIR 17 Ekim 2017 - 12:44
ALANDAN YILLARIN TECRÜBELİ ÖĞRETMENİNDEN TEOG ÖNERİSİ: YEREL ÖLÇME ve DEĞERLENDİRMEYE DAYALI BİR MODEL 16 Ekim 2017 - 17:24
MEB GENÇLERİ “IKIGAI” SAHİBİ YAPABİLMELİDİR 13 Ekim 2017 - 11:58
EĞİTİM DÜNYAYI DEĞİŞTİRMEZ; EĞİTİM İNSANLARI DEĞİŞTİRİR, İNSANLAR DA DÜNYAYI DEĞİŞTİRİR 12 Ekim 2017 - 17:04
İSMET YILMAZ, JOHN DEWEY, PRAGMATİZM, ABD VE HARİTADAKİ KUZEY KORE 11 Ekim 2017 - 12:36
MODERN OKUL SİSTEMİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ: BEYAZPERDE KARATAHTA, AAMİR KHAN VE EĞİTİM FİLMLERİ 10 Ekim 2017 - 10:37
KENT DEVLETLERİNDEN İMPARATORLUKLARA, İMPARATORLUKLARDAN MODERN ULUS DEVLETLERİNE SİYASİ KIRILMALARIN EĞİTİME VE İNSANLIĞA YANSIMALARI 09 Ekim 2017 - 12:52
ÖĞRETMEN NİTELİĞİMİZ CUMHURBAŞKANININ DEDİĞİ ŞEKİLDE NASIL ARTTIRILABİLİR? 06 Ekim 2017 - 10:41
CUMHURBAŞKANI NEDEN EĞİTİME BU KADAR ÖNEM VERİYOR? 05 Ekim 2017 - 17:03
CUMHURBAŞKANI NEDEN EĞİTİMDE BAŞARILI OLUNAMADIĞINI DÜŞÜNÜYOR? 04 Ekim 2017 - 11:58
CUMHURBAŞKANI MEB’DE DEĞİŞİME GİDERKEN EĞİTİMDEN ANLAYANLARI DAHA ETKİLİ NOKTALARA TAŞIMALIDIR 03 Ekim 2017 - 11:02