Şahin Aybek

Şahin Aybek Biyografi

PERSLERDEN FARSLARA İRAN EĞİTİM SİSTEMİ

03.01.2018 14:57 | Son Güncelleme: 03.01.2018 14:57

İran’ın Eğitim Sistemi Genel Yapısı Gibi 1979 Yılındaki Humeyni Devrimiyle Kökten Bir Değişime Uğramıştır

İran’da Humeynici Unsurlar Hakimken, Bizde Atatürkçü Unsurlar Hakimdir

İran Eğitim Sisteminde Kadınlar Adeta İkinci Plandadır

Komşumuz İran’da son günlerde bir karmaşa yaşanıyor. Olayın bu kısmı, siyaset bilimciler ve sosyologların analizlerine muhtaç. İstedik ki bu karmaşaların yaşandığı İran eğitim sistemine şöyle bir bakalım, tarihsel süreç içerisinde. Persler, günümüz Fars’larının İslamiyet’i kabul etmeden önceki isimleridir. Yani Persler, antik Farslardır.Biz, komşumuz Farslarla yani İran’la ilgili pek çok konuyu maalesef batılı bakış açısıyla öğrendiğimiz gibi; bu kadim medeniyetin eğitim sistemine dair de çok fazla bilgiye sahip değiliz.

Kültürel Devrim Konseyi Evrimi De Müfredattan Çıkarmıştır

İran’ın eğitim sistemi genel yapısı gibi 1979 yılındaki Humeyni devrimiyle kökten bir değişime uğramıştır. Dini merkezli bir eğitim sistemi oluşturulmuştur yeni devrimin bakış açısını yerleştirebilmek adına. İlkokula başlama yaşı 7’den 6’ya çekilerek, daha küçük yaşlardan itibaren yeni İslam devriminin fikirleri çocuklara verilmiştir. Bütün ders kitapları değiştirilmiş, yeni yönetimin İslam anlayışına uygun kitaplar oluşturulmuştur. Tabii yeni yönetimin lideri, değişiklikleri tabandan tavana tüm alanlarda yaptığı için aynı radikal değişiklikleri, yükseköğretim dâhil, tüm alanlarda yapmıştır. Ve tabi eğitimin en önemli unsurlarından biri olan müfredatta da köklü değişiklikler yapılmıştır. Yeni yönetimin İslam’a bakışına aykırı her ne varsa, buna evrim teorisi de dâhil, Kültürel Devrim Konseyi’nin denetiminde hepsi müfredattan çıkarılmış ve yeni bir müfredat oluşturulmuştur.

Daha Önceden Fransız Eğitim Sistemi Hakimdi

Eğitim tarihi, Perslere kadar giden İran’da Eğitim Bakanlığı 1855 yılında kurulmuştur. Çok ilginçtir, Humeyni devrimine kadar İran’da, 1897 yılında kurulan eğitim meclisinin organize ettiği Fransa eğitim sistemi modellenmiş ve hakimdir. Ve daha da ötesi; 1836 yılında Rizaye Amerikan Okulu bile kurulmuştur İran’da. Ve ilerleyen yıllarda tamamen Batı eğitim sistemine dayalı İngiliz, Alman, Rus ve Fransız okulları da açılmıştır İran’da ta ki 1940’a kadar. 1940 yılında İran hükümeti, tüm yabancı okulları kaldırmıştır. Buraya kadarki genel seküler algı Humeyni devrimiyle son bulmuştur. Öyle ki, 1989 yılında yapılan eğitim reformu 71 ilkede belirlenmiş ve bazı ilkeler şu şekildedir: “Kur’an’ı, sünneti ve masum imamların hayatını esas almak; İran İslam Cumhuriyeti eğitim öğretim sistemi Kur’an, sünnet, siyer masum imamların hayatını temel alır.

Humeyni Devrimine Kadar İran ve Türkiye Eğitimleri Paralellik Gösterir

Aslında, ülkemizin ve İran’ın aynı coğrafyada iki komşu olduğunu düşündüğümüzde, Humeyni devrimine kadar iki ülkenin eğitim sisteminde birbirine paralellikler vardır. Her iki ülkede de 19. Yüzyılın sonlarından itibaren batılılaşma hareketleri görülmüş; bununla beraber her iki ülkede de ulus devlet ve seküler düşünce yaygınlaşmıştır. Bu gelişmeler, ülkemizde Meşrutiyet ve Cumhuriyet ile vücut bulurken, İran’da da Meşrutiyet dönemi ve Pehlevi Hanedanlığı’yla görülmüştür. 1979 Humeyni devrimiyle İran eğitim sistemi, dini ve mezhebi bir mahiyet kazanmıştır. Günümüzde de biz de laik, seküler ve milli bir anlayış hakimken; İran’da dini, mezhebi ve milli bir anlayış hakimdir. İran’da Humeynici unsurlar hakimken, bizde Atatürkçü unsurlar hakimdir.

İran Eğitim Sisteminde Kadınlar Adeta İkinci Plandadır

Mezopotamya’dan günümüze jeostratejik ve jeopolitik olarak İran’la önemli ilişkilerimiz olmuştur. Bu anlamıyla, bu ülkenin eğitim sistemini daha yakından tanımak zorundayız ve bu konudaki araştırmaların da artması gerekmektedir. İran eğitim sistemi, yukarıda bahsettiğimiz anlayışından hareketle, kadınları adeta ikinci planda tutar. Humeyni devrimiyle beraber, kadınların eğitim alma hakkı da kısmen kısıtlanmıştır. Eğitimcileri anlamında da erkek öğretmenler erkek öğrencilere, kadın öğretmenler bayanlara ders verebilir. 1980-81 yılındaki ilkelere göre; tüm öğretmen ve öğrencilerin kıyafetlerine siyah renk zorunluluğu getirildiği gibi, kız çocukları da 6 yaşından itibaren kapanmak zorundadır. Kadınlar, yurtdışına çıkıp istedikleri gibi eğitim alamazlar.

Sonuç itibariyle; daha yakından tanımamız gereken İran’ın eğitim sisteminde Humeyni’nin devriminin İslam’a bakışı, İslam teorileri hakim olduğu gibi; tüm eğitim kademelerinde Şii mezhebin bakış açısı hakimdir. Ve İran’daki üniversitelerin üzerinde din adamları etkilidir. Ve de Havza Şii Din Okulu, üniversitelerle bu anlamda iş birliği yapar.Ve İran eğitiminde, çocuğun dini eğitim alabilmesi adına aileye büyük sorumluluk düşer. Tüm bunların ışığında, komşumuz İran’da, son günlerde yaşanan karmaşanın ve sosyal patlamaların, eğitim sisteminden ve onunla gelen yaşam biçimlerinden bağımsız olduğunu düşünemeyiz. Bu anlamıyla; komşumuzun eğitim sistemini mercek altına almak, gerekli çıkarımları yapmak adına bizim de faydamız olacaktır. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin…

Yorum Yazın

Şahin Aybek Diğer Yazıları

ÜLKEMİZİN GELECEĞİNİ İNŞA ETMEK ADINA, GELECEĞİN MİMARI ÖĞRETMEN BULUŞMALARI PROJESİ 16 Ocak 2018 - 11:23
FREIRE’NİN ELEŞTİREL, ÖZGÜRLEŞTİRİCİ EZİLENLERİN PEDAGOJİSİ; BANKACI-NESNELEŞTİRİCİ-GELENEKSEL EĞİTİMİN HEGEMONİK TAHAKKÜMÜNDEN KURTARABİLİR Mİ? 15 Ocak 2018 - 11:37
KÜLTÜR EMPERYALİSTLERİ BİZİ RİTMİK JİMNASTİK VE BLOK FLÜTLE TUTSAK MI ETMEK İSTİYORLAR? 11 Ocak 2018 - 13:51
CUMHURBAŞKANI’NIN SÖYLEDİĞİ ETİĞİ, BİLİME HAKİM KILARAK, BİLİMİ BELİRLİ ÜLKELERİN TASALLUTUNDAN KURTARABİLİR MİYİZ? 10 Ocak 2018 - 15:34
YOK, EFENDİM BEN DUYMADIM, BEN GÖRMEDİM DEMEYİN; TÜM BAKANLAR VE REKTÖRLER CUMHURBAŞKANI’NIN BU ÇAĞRISINI DUYMALIDIRLAR 09 Ocak 2018 - 10:01
DÜNYAYI TÜRKİYE’YE GETİRECEK, TÜRKİYE’Yİ DE DÜNYAYA GÖTÜRECEK ÇAĞIMIZIN EVLİYA ÇELEBİLERİSİNİZ 07 Ocak 2018 - 22:20
MEB, GENÇLER ARASINDAKİ “ÖTEKİLEŞMEYİ” ENGELLEMEZSE, ÖNGÖRÜLEMEZ ÇATIŞMALAR YAŞANIR 04 Ocak 2018 - 14:38
PERSLERDEN FARSLARA İRAN EĞİTİM SİSTEMİ 03 Ocak 2018 - 14:57
YENİ YILDA ESKİ YILLARIMIZI YANİ EĞİTİM TARİHİMİZİ OKUMAZSAK BAŞARILI OLAMAYIZ 02 Ocak 2018 - 12:29
BİR FELSEFECİ OLARAK, BEDENİNİ YÖNETEMEDİĞİ İÇİN BEYNİNİ DE YÖNETEMEYENLERE YANITIMDIR 29 Aralık 2017 - 12:54
TÜRKİYE’NİN EĞİTİMİ VE MEB, HEPİNİZİN BANA MOBBİNG UYGULAMASINDAN DAHA ÖNEMLİ 28 Aralık 2017 - 10:09
EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİNMEDEN EĞİTİM YÖNETİLEBİLİR Mİ? 26 Aralık 2017 - 12:18
MEB, CUMHURBAŞKANIMIZIN EĞİTİMDE İSTEDİĞİ BAŞARIYI, AKRABALARI BİR YERE GETİREREK, MERİTOKRASİYİ UYGULAMAYARAK YAKALAYAMAZSA; TÜRKİYE’NİN EĞİTİMİ KENDİ KENDİNİ YOK EDER 25 Aralık 2017 - 16:15
CUMHURBAŞKANI, EĞİTİMDE BAŞARI İÇİN; MUHTARLAR KADAR OKUL MÜDÜRLERİYLE DE TOPLANMALIDIR 21 Aralık 2017 - 16:52
ATİNALI PLATON’UN İDEAL DEVLETİNDEN ALTINDAĞ’IN BEBELERİNE, EĞİTİM VE MÜZİKLE TÜRKİYE’NİN HARMONİASI 21 Aralık 2017 - 16:39
BİR “CAN”A DOKUNMAYA ÇALIŞAN EĞİTİMCİLERİN CANINA KIYMAK DA NEYİN NESİDİR!!! 19 Aralık 2017 - 14:49
KABİNE DEĞİŞİKLİĞİ VE MEB’İN BEKLENEN DEĞİŞİMLERDE AKIL TERİNE DAHA FAZLA ÖNEM VEREREK OLASI METAL YORGUNLUĞUNU DA ENGELLEYEBİLMESİ 18 Aralık 2017 - 17:42
EĞİTİM KRİZİNİN TEMELİNDE ELEŞTİREL EĞİTİM FELSEFESİNİN DEDİĞİ GİBİ AYDINLANMANIN ARAÇSAL AKILCILIĞI MI YATIYOR? 15 Aralık 2017 - 10:24
İYİ PARTİ EĞİTİMDE İYİ Mİ? 14 Aralık 2017 - 14:39
EĞİTİMİMİZİ ANALİTİK EĞİTİM FELSEFESİNİN MARANGOZ ÖRNEĞİNDEKİ GİBİ YANLIŞ ALETLERLE İNŞA ETMEMEK İÇİN, EĞİTİMİZE YÖNELİK SİSTEMATİK BİR SORUŞTURMA YAPMALIYIZ 13 Aralık 2017 - 13:29
CUMHURİYETİN KURULUŞUNDAN GÜNÜMÜZE CHP’NİN ACİLEN TOPLANMASINI İSTEDİĞİ EĞİTİM ŞURALARI 12 Aralık 2017 - 21:35
MİLLİ EĞİTİM AKADEMİLERİ KURMA GİRİŞİMİNDEN GÜNÜMÜZE ÜLKEMİZİN BİR TÜRLÜ KURULAMAYAN ÖĞRETMEN AKADEMİLERİ SERÜVENİ 07 Aralık 2017 - 14:05
EGZİSTANSİYALİST BİREYCİ EĞİTİM FELSEFECİSİ BUBER’İN BAHÇIVAN-HEYKELTIRAŞ-HUNİ-POMPA-ÖĞRETMEN METAFORLARINDAN HANGİSİ EĞİTİMDEKİ İDEAL DİYAJONİK İLİŞKİYE ÖRNEKTİR? 06 Aralık 2017 - 16:17
MEB MÜSTEŞARININ SÖYLEDİĞİ ORTAK DEĞERLERİNE BAĞLI NESİLLERİN YETİŞTİRİLMESİ VE BİR MİLLET MEYDANA GETİRMEK, OLUŞTURMAK ADINA NASIL BİR EĞİTİM SİSTEMİ? 04 Aralık 2017 - 12:26
ÜLKEMİZ JOHN DEWEY’İN PRAGMATİK EĞİTİM FELSEFESİNİ UYGULARSA AMERİKA GİBİ OLABİLİR Mİ? 01 Aralık 2017 - 12:23
KÜLTÜREL EĞİTİM FELSEFECİSİ NİHİLİST NİETSCHE’NİN BİLDUNG EĞİTİMİ İDEALİMİZ OLABİLİR Mİ? 30 Kasım 2017 - 10:47
YUSUF TEKİN’İN DEDİĞİ GİBİ; “EZBERCİ EĞİTİMDEN UZAKLAŞMALIYIZ” ÖNERMESİ EPİSTEMOLOJİK BİR EZBER Mİ? 29 Kasım 2017 - 09:47
CUMHURBAŞKANININ ARTTIRILMALI DEDİĞİ ÖĞRETMEN NİTELİĞİNİ YAKALAYABİLMEK İÇİN İSTANBUL ÖĞRETMEN AKADEMİLERİ BİR MODEL OLABİLİR Mİ? 28 Kasım 2017 - 11:52
BİR EĞİTİMCİ OLARAK JEOLOG VE DOĞA TARİHÇİSİ CELAL ŞENGÖR’E CEVABIMDIR 27 Kasım 2017 - 11:27
ÖĞRETMENLER GÜNÜNÜN BAYRAM HAVASINDA GEÇMESİ VE OKULLARI VE ÖĞRETMENLERİ BAŞARILI KILMAK İÇİN ÖNCE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİ BAŞARILI KILMALIYIZ 24 Kasım 2017 - 08:45