Şahin Aybek

Şahin Aybek Biyografi

PERSLERDEN FARSLARA İRAN EĞİTİM SİSTEMİ

03.01.2018 14:57 | Son Güncelleme: 03.01.2018 14:57

İran’ın Eğitim Sistemi Genel Yapısı Gibi 1979 Yılındaki Humeyni Devrimiyle Kökten Bir Değişime Uğramıştır

İran’da Humeynici Unsurlar Hakimken, Bizde Atatürkçü Unsurlar Hakimdir

İran Eğitim Sisteminde Kadınlar Adeta İkinci Plandadır

Komşumuz İran’da son günlerde bir karmaşa yaşanıyor. Olayın bu kısmı, siyaset bilimciler ve sosyologların analizlerine muhtaç. İstedik ki bu karmaşaların yaşandığı İran eğitim sistemine şöyle bir bakalım, tarihsel süreç içerisinde. Persler, günümüz Fars’larının İslamiyet’i kabul etmeden önceki isimleridir. Yani Persler, antik Farslardır.Biz, komşumuz Farslarla yani İran’la ilgili pek çok konuyu maalesef batılı bakış açısıyla öğrendiğimiz gibi; bu kadim medeniyetin eğitim sistemine dair de çok fazla bilgiye sahip değiliz.

Kültürel Devrim Konseyi Evrimi De Müfredattan Çıkarmıştır

İran’ın eğitim sistemi genel yapısı gibi 1979 yılındaki Humeyni devrimiyle kökten bir değişime uğramıştır. Dini merkezli bir eğitim sistemi oluşturulmuştur yeni devrimin bakış açısını yerleştirebilmek adına. İlkokula başlama yaşı 7’den 6’ya çekilerek, daha küçük yaşlardan itibaren yeni İslam devriminin fikirleri çocuklara verilmiştir. Bütün ders kitapları değiştirilmiş, yeni yönetimin İslam anlayışına uygun kitaplar oluşturulmuştur. Tabii yeni yönetimin lideri, değişiklikleri tabandan tavana tüm alanlarda yaptığı için aynı radikal değişiklikleri, yükseköğretim dâhil, tüm alanlarda yapmıştır. Ve tabi eğitimin en önemli unsurlarından biri olan müfredatta da köklü değişiklikler yapılmıştır. Yeni yönetimin İslam’a bakışına aykırı her ne varsa, buna evrim teorisi de dâhil, Kültürel Devrim Konseyi’nin denetiminde hepsi müfredattan çıkarılmış ve yeni bir müfredat oluşturulmuştur.

Daha Önceden Fransız Eğitim Sistemi Hakimdi

Eğitim tarihi, Perslere kadar giden İran’da Eğitim Bakanlığı 1855 yılında kurulmuştur. Çok ilginçtir, Humeyni devrimine kadar İran’da, 1897 yılında kurulan eğitim meclisinin organize ettiği Fransa eğitim sistemi modellenmiş ve hakimdir. Ve daha da ötesi; 1836 yılında Rizaye Amerikan Okulu bile kurulmuştur İran’da. Ve ilerleyen yıllarda tamamen Batı eğitim sistemine dayalı İngiliz, Alman, Rus ve Fransız okulları da açılmıştır İran’da ta ki 1940’a kadar. 1940 yılında İran hükümeti, tüm yabancı okulları kaldırmıştır. Buraya kadarki genel seküler algı Humeyni devrimiyle son bulmuştur. Öyle ki, 1989 yılında yapılan eğitim reformu 71 ilkede belirlenmiş ve bazı ilkeler şu şekildedir: “Kur’an’ı, sünneti ve masum imamların hayatını esas almak; İran İslam Cumhuriyeti eğitim öğretim sistemi Kur’an, sünnet, siyer masum imamların hayatını temel alır.

Humeyni Devrimine Kadar İran ve Türkiye Eğitimleri Paralellik Gösterir

Aslında, ülkemizin ve İran’ın aynı coğrafyada iki komşu olduğunu düşündüğümüzde, Humeyni devrimine kadar iki ülkenin eğitim sisteminde birbirine paralellikler vardır. Her iki ülkede de 19. Yüzyılın sonlarından itibaren batılılaşma hareketleri görülmüş; bununla beraber her iki ülkede de ulus devlet ve seküler düşünce yaygınlaşmıştır. Bu gelişmeler, ülkemizde Meşrutiyet ve Cumhuriyet ile vücut bulurken, İran’da da Meşrutiyet dönemi ve Pehlevi Hanedanlığı’yla görülmüştür. 1979 Humeyni devrimiyle İran eğitim sistemi, dini ve mezhebi bir mahiyet kazanmıştır. Günümüzde de biz de laik, seküler ve milli bir anlayış hakimken; İran’da dini, mezhebi ve milli bir anlayış hakimdir. İran’da Humeynici unsurlar hakimken, bizde Atatürkçü unsurlar hakimdir.

İran Eğitim Sisteminde Kadınlar Adeta İkinci Plandadır

Mezopotamya’dan günümüze jeostratejik ve jeopolitik olarak İran’la önemli ilişkilerimiz olmuştur. Bu anlamıyla, bu ülkenin eğitim sistemini daha yakından tanımak zorundayız ve bu konudaki araştırmaların da artması gerekmektedir. İran eğitim sistemi, yukarıda bahsettiğimiz anlayışından hareketle, kadınları adeta ikinci planda tutar. Humeyni devrimiyle beraber, kadınların eğitim alma hakkı da kısmen kısıtlanmıştır. Eğitimcileri anlamında da erkek öğretmenler erkek öğrencilere, kadın öğretmenler bayanlara ders verebilir. 1980-81 yılındaki ilkelere göre; tüm öğretmen ve öğrencilerin kıyafetlerine siyah renk zorunluluğu getirildiği gibi, kız çocukları da 6 yaşından itibaren kapanmak zorundadır. Kadınlar, yurtdışına çıkıp istedikleri gibi eğitim alamazlar.

Sonuç itibariyle; daha yakından tanımamız gereken İran’ın eğitim sisteminde Humeyni’nin devriminin İslam’a bakışı, İslam teorileri hakim olduğu gibi; tüm eğitim kademelerinde Şii mezhebin bakış açısı hakimdir. Ve İran’daki üniversitelerin üzerinde din adamları etkilidir. Ve de Havza Şii Din Okulu, üniversitelerle bu anlamda iş birliği yapar.Ve İran eğitiminde, çocuğun dini eğitim alabilmesi adına aileye büyük sorumluluk düşer. Tüm bunların ışığında, komşumuz İran’da, son günlerde yaşanan karmaşanın ve sosyal patlamaların, eğitim sisteminden ve onunla gelen yaşam biçimlerinden bağımsız olduğunu düşünemeyiz. Bu anlamıyla; komşumuzun eğitim sistemini mercek altına almak, gerekli çıkarımları yapmak adına bizim de faydamız olacaktır. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin…

Yorum Yazın

Şahin Aybek Diğer Yazıları

EĞİTİMİMİZİ İDEOLOJİLERDEN, AŞILAMALARDAN NASIL KURTARABİLİRİZ? 22 Haziran 2018 - 11:48
EĞİTİM HANGİ GÖRÜŞTEN OLURSA OLSUN, SİYASİ GÖRÜŞLERİN OYUN VE HESAPLAŞMA ALANI OLAMAZ 21 Haziran 2018 - 17:11
EĞİTİMİMİZİN EĞİTİLEN, EĞİTEN VE EĞİTİM EYLEMİ BOYUTLARI… 20 Haziran 2018 - 10:51
EĞİTİMİN SAADET’İ BİLGE’CE DEĞİŞTİR’MEKLE Mİ MÜMKÜN? 19 Haziran 2018 - 11:25
DÜNYADAKİ BÜYÜK DEĞİŞİMİ EĞİTİMLE YAKALAMALIYIZ 18 Haziran 2018 - 12:32
ÖĞRENCİLERİMİZE NEYİ ÖĞRETMEK DAHA DEĞERLİ VE GEREKLİDİR? 12 Haziran 2018 - 12:01
EĞİTİMDE DEVLET AKLINI YOK EDERSENİZ; EĞİTİMDE YARGISIZ İNFAZLARDAN YARGILI İNFAZLARA GEÇİP, EĞİTİMİ DE YOK EDERSİNİZ 07 Haziran 2018 - 11:29
KOMPLE KAPATILMASI GEREKEN İLKSANIN YÖNETİM VE DENETİM KURULU ÜYELERİ NASIL SEÇİLMEKTEDİRLER VE NE KADAR MAAŞ ALMAKTADIRLAR? 31 Mayıs 2018 - 13:26
EĞİTİMDE TEBEDDÜL-İ ESMA İLE HAKAİK TEBEDDÜL ETMEZ 29 Mayıs 2018 - 13:22
EĞİTİMİN CANLARINA DOKUNARAK “MİLLETVEKİLLİĞİ YAPMAK” İLE “MİLLETVEKİLİ OLMAK” FARKINI GÖSTEREN CEYHUN İRGİL 28 Mayıs 2018 - 10:36
EĞİTİM SENDİKALARI KENDİLERİNİ EĞİTİM BÜROKRASİSİNİN YERİNE KOYARSA DEVLET İÇİNDE YENİ PARALEL YAPILAR OLUŞUR 25 Mayıs 2018 - 14:34
SEÇİMLERDEN SONRA MEB’DE KAÇINILMAZ BİR DEĞİŞİM OLACAK, AMA AMERİKA’YI YENİDEN KEŞFETMEYE DE GEREK YOK 24 Mayıs 2018 - 11:47
YANLIŞ İNSAN KAYNAKLARININ MEB’E MALİYETİ NEDİR VE BU KONUDA NE KADAR TAZMİNAT ÖDENMİŞTİR? 23 Mayıs 2018 - 11:47
MEB OLARAK NİYE 64 YILDIR EĞİTİMDE YERİMİZDE SAYIP DURUYORUZ? 22 Mayıs 2018 - 15:29
MARX’TAN GRAMSCİ’YE ELEŞTİREL EĞİTİM FELSEFESİNİN EĞİTİMİMİZE NE GİBİ KATKILARI OLABİLİR? 21 Mayıs 2018 - 10:32
SİYASİ PARTİLER MİLLİ EĞİTİM BAKANLARINI VE EĞİTİM ÜST KADROLARINI ŞİMDİDEN AÇIKLAMALIDIRLAR 16 Mayıs 2018 - 23:53
SEÇİMLERE GİDERKEN PARTİLERE, ADETA AŞİL TOPUĞU KESİLMİŞ EĞİTİMİMİZİN SORUNLARI BAĞLAMINDA RASYONEL TERCİHLER VE ÖNERİLER… 16 Mayıs 2018 - 10:34
MEB, BAKANIN SÖYLEDİĞİ MUTLULUK EĞİTİM BAKANLIĞINA NASIL EVRİLİR? 15 Mayıs 2018 - 16:04
YAVUZ BİNGÖL’DEN SARTRE’A, EĞİTİMİN TEMELİ OLARAK ÖZGÜRLÜK SORUNSALI 14 Mayıs 2018 - 12:27
ANNEM BENİ GÖKTEN YERE İNDİRDİ, ÖĞRETMENİM YERDEN GÖĞE YÜKSELTTİ 13 Mayıs 2018 - 10:45
SAYIN İSMET YILMAZ; ENDÜSTRİ 4.0’A, EĞİTİM 4.0 VE ADALET 4.0 İLE DESTEK VERMELİYİZ 11 Mayıs 2018 - 10:19
SCHEFFLER’DAN HARDİE’YE EĞİTİME YÖNELİK SİSTEMATİK BİR SORUŞTURMAYI NASIL YAPABİLİRİZ? 10 Mayıs 2018 - 10:12
JOHN DEWEY’İN PRAGMATİK EĞİTİM FELSEFESİYLE DEMOKRASİYİ OKULLARDA BİR HAYAT TARZI OLARAK YAŞATABİLİR MİYİZ? 08 Mayıs 2018 - 10:49
MUHARREM İNCE İLE EĞİTİMDE DE “1 İLERİ 5 GERİ” DEN, TAM GAZ İLERİYE Mİ? 07 Mayıs 2018 - 10:46
ÖĞRENCİNİN KULAĞI KADAR AĞZI DA VARDIR DİYEN BUBER’İN METAFORLARI 04 Mayıs 2018 - 11:31
NİHİLİST NİETSCHE’NİN EĞİTİM FELSEFESİYLE SADECE BİR VİDAYI ÇEVİRMEDE USTA UZMANLAŞMA NASIL ÖNLENİR? 03 Mayıs 2018 - 13:27
EĞİTİM BİLİMİN ÖNÜNDE DİZ ÇÖKMELİDİR DİYEN MODERNİZMİN NATÜRALİST ROUSSEAUCU EĞİTİM FELSEFESİ 02 Mayıs 2018 - 15:24
İSLAM EĞİTİM FELSEFESİNİN DORUK NOKTASI OLARAK SPİRİTÜALİST GAZALİ’NİN EĞİTİMİMİZE ETKİLERİ 30 Nisan 2018 - 11:09
ARİSTOTELES’İN ÖZGÜRLEŞTİRİCİ REALİST EĞİTİM FELSEFESİ RASYONEL VE DEĞERLİ TERCİHLERDE BULUNMAYI MI ÖĞRETİYOR? 27 Nisan 2018 - 14:06
HANGİ EĞİTİM FELSEFESİ İNSANIN DOKTOR, MÜHENDİS OLMASINDAN ÖNCE İNSAN OLMASI GEREKTİĞİNİ SAVUNUR? 26 Nisan 2018 - 11:17