Şahin Aybek

Şahin Aybek Biyografi

TÜRKİYE’DEKİ EĞİTİMİN PATRONU SPİRİTÜALİST EĞİTİM FELSEFECİSİ GAZALİ Mİ?

18.11.2017 12:38 | Son Güncelleme: 18.11.2017 12:38

Spiritüalist Müfredatlarda Akli Bilimler Dini Bilimlerden Sonra Gelir

Spiritüalizmde Cemaat ve Aile Okulu Önceleyebilir

Öğretmenin Görevi Dini Yaymak ve Dini Bir Toplum Oluşturmaktır

Dünyada modern döneme kadar olan süreçte, Hristiyan, Musevi ve İslam toplumlarına spiritüalist düşünce egemen olmuştur. Bu maneviyatı ve ruhçuluğu ön plana çıkaran düşünce akımının eğitim felsefesi o gün olduğu gibi; bugün de eğitim sistemlerine etki etmektedir. Spiritüalizmin ne olduğundan hareketle, onun en önemli temsilcilerinden Gazali’nin eğitim felsefesinin ışığında, eğitim sistemimiz ve spiritüalizm ilişkisini ele almaya çalışacağız.

Spiritüalizm Skolastisizm ve Medrese Eğitimi Şeklinde Vücut Bulmuştur

Spiritüalizme göre; gerçekten var olan ilahi ve bireysel ruhtur. Tanrı, varlığın kaynağı olduğu gibi, bilimin ve bilginin de kaynağı olduğundan; bilmek demek; Tanrı’yı ve ilahi hakikatleri bilmektir. Ve Tanrı akıl ve yarattığı varlıklar yoluyla bilinir. Bu düşünce, Ortaçağ Hristiyan dünyasında Skolastisizm olarak ortaya çıkarken; İslam dünyasında ise Medrese eğitimi olarak vücut bulmuştur. Bu eğitim felsefesi, öğrencileri dünyevi ve ebedi mutluluğa, huzura kavuşmaları için gerekli bilgilerle donatmayı hedeflemiş; gerçeklik olarak kabul ettikleri ruhun, irade ve akıldan oluştuğunu varsaydıklarından; ahlak eğitimine ve akla dayalı genel eğitime önem vermişlerdir. Akıl iradeye rehberlik ederek onu arzulardan uzaklaştırır ve öğrencilerin doğru tercihler yapmalarını sağlar. Akıl da bu yol göstericiliği bilgi yoluyla yapabilir ve bu bilginin konusu da ilahidir; yani Tanrı’dır. Tanrı da akıl ve vahiy yoluyla bilinebilir. Spiritüalist eğitim felsefesi, vahiye akla göre daha fazla önem verdiğinden; spiritüalizmin egemen olduğu müfredatlarda akli bilimler dini bilimlerden sonra gelir.

Spiritüalizmde Cemaat ve Aile Okulu Önceleyebilir

Spiritüalist eğitim felsefesi, öğrencilerin, yaratıcıya en iyi şekilde dönebilmesi için gerekli olan teorik ve pratik yapılarla donatılmasını amaçlar. Ve okulu ikinci plana iterler. Aslolan terbiyedir ve bu aile ve cemaat içinde de devam ettirilebilecek bir süreçtir. Aile, dini ve ahlaki eğitim vermede çok önemlidir. Okul anlayışı da zaten dinin hâkim olduğu manastır ve medreselerdir. Okulun işlevi de dini ve geleneği kutsal kitapların rehberliğinde yaşatmaktır. Bu açıdan öğretmenin görevi de öğrencide manevi ve ruhsal gelişimi sağlamaktır. Böylelikle de Tanrı’ya ve dine hizmet etmektir. Ve öğretmenin ahlaki rolü de dini ve ahlaki bir model olarak, ümmetin dini liderinin cemaat önderinin bilgilerine tam olarak sahip olmak ve o yolda yürümektir. Spiritüalist eğitim felsefesi, Hristiyan dünyada Skolastikus adı verilen Hristiyan okulları(Manastır) olarak görülürken; İslam dünyasında medrese eğitimi olarak görülmüştür. Medresede öğretim yöntemi olarak, ağırlıklı olarak, ezber kullanılmıştır.

Gazali İslam Eğitim Felsefesinin Doruk Noktasıdır

Dine dayalı olan spiritüalist eğitim felsefesi, İslam dünyasında Gazali ile doruk noktasına ulaşmıştır. Gazali’ye göre; bu dünya geçicidir ve doğayı bilim yasaları değil; Tanrı’nın yasaları yönetir. Gazali’ye göre eğitimin amacı; öğrenciye yoğunluklu olarak dini bilimleri öğretip, bu dünyadan en üst düzeyde el etek çektirerek, ahiretteki mutluluğa hazırlamaktır. Eğitim, insanı erdem ve bilgi yoluna sokarak; onu Allah’a ve ahirete hazırlamalıdır. Ve öğrenciler bir ahlak düzeni içinde eğitilmelidirler; yani eğitimli, erdemli öğrenciler yetiştirilmelidir. Gazali eğitimde aileye büyük önem vererek, ailenin çocuğu dindar yetiştirmesi gerektiğini savunur. Kısacası; eğitimin ana amacı, öğrencilerin ebedi saadete, mutluluğa ulaşmalarını sağlamak olmalıdır, der. Bu ise, dünya nimetlerinden uzaklaşarak, ilim sahibi olarak olur. Ailedeki eğitimi pratik eğitim, medrese eğitimini ise teorik eğitim olarak niteler. Gazali, öğretim programlarında; matematik, mantık, doğa bilimleri, siyaset ve ahlak gibi akli bilimlerin olması gerektiğini; metafiziğin hiçbir şekilde olmaması gerektiğini ve vahye dayalı bilimler olarak Kur’an derslerinin üstüne; sünnet, icma, kelam, kıraat, tecvit, tefsir ve fıkıhın verilmesi gerektiğini savunur.

Öğretmenin Görevi Dini Yaymak ve Dini Bir Toplum Oluşturmaktır

Gazali, Ayrıca, gelişim psikolojisindeki “kritik dönem” ilkesini gündeme getirmiştir ta o dönemde. Gazali, eğitimde rehberlik, hürriyet, hidayet, aşamalı gelişim, bireysel farklılıklar, etkinlik, denge ilkelerini benimsemiştir. Gazali, öğretmeni muallim, şeyh, alim gibi isimlerle nitelemiş ve öğretmenin bir görevinin de hakikati aramak ve yaymak; yani dini hükümlere uygun bir toplum oluşmasına hizmet olduğunu savunmuştur. Öğretmen, ona göre, bu anlamda o kadar önemliydi ki, alim yok olup giderse alem de yok olacaktı, ona göre.

Ruhçuluğu ve maneviyatçılığı ön plana çıkaran spiritüalist eğitim felsefesinin, İslam dünyasında doruk noktası olan Gazali’ye göre; öğretim programlarında dini bilimler akli bilimlere göre öncelenmeli, cemaat ve aile okulun önüne geçebilmeli, okulun görevi öğrenciye bu dünyadan olabildiğince el çektirmek ve diğer dünyaya hazırlamak olmalıdır. Öğretmenin görevi de dini öğreterek, yayarak dini bir toplum oluşmasına hizmet etmek olmalıdır. Ülkemizin eğitimine Gazalici spiritüalist eğitim felsefesinin ne kadar hakim olup olmadığına bu bilgiler ışığında bakmak gerekiyor. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin…

Yorum Yazın

Şahin Aybek Diğer Yazıları

EĞİTİM KRİZİNİN TEMELİNDE ELEŞTİREL EĞİTİM FELSEFESİNİN DEDİĞİ GİBİ AYDINLANMANIN ARAÇSAL AKILCILIĞI MI YATIYOR? 15 Aralık 2017 - 10:24
İYİ PARTİ EĞİTİMDE İYİ Mİ? 14 Aralık 2017 - 14:39
EĞİTİMİMİZİ ANALİTİK EĞİTİM FELSEFESİNİN MARANGOZ ÖRNEĞİNDEKİ GİBİ YANLIŞ ALETLERLE İNŞA ETMEMEK İÇİN, EĞİTİMİZE YÖNELİK SİSTEMATİK BİR SORUŞTURMA YAPMALIYIZ 13 Aralık 2017 - 13:29
CUMHURİYETİN KURULUŞUNDAN GÜNÜMÜZE CHP’NİN ACİLEN TOPLANMASINI İSTEDİĞİ EĞİTİM ŞURALARI 12 Aralık 2017 - 21:35
MİLLİ EĞİTİM AKADEMİLERİ KURMA GİRİŞİMİNDEN GÜNÜMÜZE ÜLKEMİZİN BİR TÜRLÜ KURULAMAYAN ÖĞRETMEN AKADEMİLERİ SERÜVENİ 07 Aralık 2017 - 14:05
EGZİSTANSİYALİST BİREYCİ EĞİTİM FELSEFECİSİ BUBER’İN BAHÇIVAN-HEYKELTIRAŞ-HUNİ-POMPA-ÖĞRETMEN METAFORLARINDAN HANGİSİ EĞİTİMDEKİ İDEAL DİYAJONİK İLİŞKİYE ÖRNEKTİR? 06 Aralık 2017 - 16:17
MEB MÜSTEŞARININ SÖYLEDİĞİ ORTAK DEĞERLERİNE BAĞLI NESİLLERİN YETİŞTİRİLMESİ VE BİR MİLLET MEYDANA GETİRMEK, OLUŞTURMAK ADINA NASIL BİR EĞİTİM SİSTEMİ? 04 Aralık 2017 - 12:26
ÜLKEMİZ JOHN DEWEY’İN PRAGMATİK EĞİTİM FELSEFESİNİ UYGULARSA AMERİKA GİBİ OLABİLİR Mİ? 01 Aralık 2017 - 12:23
KÜLTÜREL EĞİTİM FELSEFECİSİ NİHİLİST NİETSCHE’NİN BİLDUNG EĞİTİMİ İDEALİMİZ OLABİLİR Mİ? 30 Kasım 2017 - 10:47
YUSUF TEKİN’İN DEDİĞİ GİBİ; “EZBERCİ EĞİTİMDEN UZAKLAŞMALIYIZ” ÖNERMESİ EPİSTEMOLOJİK BİR EZBER Mİ? 29 Kasım 2017 - 09:47
CUMHURBAŞKANININ ARTTIRILMALI DEDİĞİ ÖĞRETMEN NİTELİĞİNİ YAKALAYABİLMEK İÇİN İSTANBUL ÖĞRETMEN AKADEMİLERİ BİR MODEL OLABİLİR Mİ? 28 Kasım 2017 - 11:52
BİR EĞİTİMCİ OLARAK JEOLOG VE DOĞA TARİHÇİSİ CELAL ŞENGÖR’E CEVABIMDIR 27 Kasım 2017 - 11:27
ÖĞRETMENLER GÜNÜNÜN BAYRAM HAVASINDA GEÇMESİ VE OKULLARI VE ÖĞRETMENLERİ BAŞARILI KILMAK İÇİN ÖNCE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİ BAŞARILI KILMALIYIZ 24 Kasım 2017 - 08:45
ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERİYLE KALİTELİ VE EĞLENCELİ ZAMAN GEÇİRİRKEN MATEMATİK ÖĞRENME KAPASİTELERİ ARTIRILABİLİR Mİ? 23 Kasım 2017 - 16:27
KAIROS’TAN KRONOS’A İSMET YILMAZ’IN DERS SÜRESİ AÇIKLAMALARI 21 Kasım 2017 - 23:20
BİLİMİN EN BÜYÜK GÜÇ HALİNE GELDİĞİ MODERNİZMİN NATÜRALİST ROUSSEAUCU EĞİTİM FELSEFESİNİ EĞİTİMİMİZE NASIL YANSITABİLİRİZ? 20 Kasım 2017 - 17:00
TÜRKİYE’DEKİ EĞİTİMİN PATRONU SPİRİTÜALİST EĞİTİM FELSEFECİSİ GAZALİ Mİ? 18 Kasım 2017 - 12:38
BU İŞ BU KADAR KOLAYSA; PISA DİREKTÖRÜ HAY HAY BUYURSUN GELSİN, HAY HAY TÜRKİYE’YE MİLLİ EĞİTİM BAKANI OLSUN 15 Kasım 2017 - 14:57
YUSUF TEKİN’İN AÇIKLADIĞI ALGORİTMİK HAREZMÎ EĞİTİM MODELİ ÜZERİNE PRAGMATİK DEWEYCİ VE EGZİSTANSİYALİST BUBERCİ METAFOR VE ÖĞELER AÇISINDAN BİR İNCELEME DENEMESİ 14 Kasım 2017 - 10:38
REALİST EĞİTİM FELSEFECİSİ ARİSTOTELES’İN LİBERAL EĞİTİM FELSEFESİ ÖZGÜR ÖĞRENCİLER YETİŞTİRMEMİZE NASIL YARDIMCI OLABİLİR? 13 Kasım 2017 - 14:38
İDEALİST EĞİTİM FELSEFESİ VE PLATON EĞİTİMİMİZE ETKİ ETMİŞ MİDİR? 10 Kasım 2017 - 15:31
BİR EĞİTİMCİ OLARAK ÖLÜMSÜZ ATATÜRK 10 Kasım 2017 - 10:12
SİYASİ PARTİLER EĞİTİM KONUSUNDA MEB’İ ELEŞTİRDİKLERİ KADAR KENDİLERİNİ DE ELEŞTİRMELİDİRLER 09 Kasım 2017 - 15:06
KLASİK EĞİTİM FELSEFELERİNİN EĞİTİMİMİZE NE GİBİ KATKILARI OLUR? 07 Kasım 2017 - 14:52
MEB, ÜLKEMİZİN SOSYAL İDEALLERİNE EĞİTİM FELSEFEMİZİN POLİTİK BOYUTUYLA ULAŞABİLİR 06 Kasım 2017 - 17:31
EĞİTİM FELSEFEMİZİN ETİK BOYUTUNU ORTAYA KOYARAK İDEOLOJİLERDEN VE AŞILAMALARDAN KURTULABİLİRİZ 02 Kasım 2017 - 12:54
TÜRKİYE’NİN EĞİTİM FELSEFESİNİN EPİSTEMOLOJİSİ OLMAZSA ÖĞRENMENİN DOĞASI ÜZERİNE YOĞUNLAŞILAMAZ 01 Kasım 2017 - 11:39
RUHUMUN VE AKLIMIN BABALARINDAN BİR SİYASET İDEASI OLARAK EĞİTİMCİ DENİZ BAYKAL: Eğitim Demek Öğretmen Demektir 31 Ekim 2017 - 13:21
SOSYOLOJİK BİR ASANSÖR OLARAK KIYI KAPTANININ OĞLUNU DEVLETİN BAŞINA TAŞIYAN DEMOKRATİK CUMHURİYET VE EĞİTİMİ 31 Ekim 2017 - 11:31
MEB EĞİTİM FELSEFEMİZİN ONTOLOJİK BOYUTLARINI ORTAYA KOYMADAN EĞİTİM SORUNLARIMIZI ÇÖZEMEZ 26 Ekim 2017 - 12:20