Şahin Aybek

Şahin Aybek Biyografi

YAVUZ BİNGÖL’DEN SARTRE’A, EĞİTİMİN TEMELİ OLARAK ÖZGÜRLÜK SORUNSALI

14.05.2018 12:27 | Son Güncelleme: 14.05.2018 12:27

Fikirlerinize Katılmıyorum Ama O Fikirleri Serbestçe İfade Edebilmeniz İçin Gerekirse Canımı Veririm

Yavuz Bingöl’ün bir gazeteye verdiği röportajın özgürlükle ilgili söylediklerinin şu kısmı “Yurtdışına gidin; orada yapamadığınız her şeyi burada yapabiliyorsunuz. Orada yere tüküremezsiniz, burada tükürüyorsunuz, kırmızıda geçemezsiniz, burada geçiyorsunuz. Burada iktidar, yasal bir düzenleme yaptığında ayağa kalkıyoruz. Herkes kurallara, yasaya uyacak. Biz fazla özgür bir ülkeyiz.” kamuoyunda özgürlük konusunun tartışılmasına yol açtı. Peki, Yavuz Bingöl’ün bu söylediklerinin özgürlükle ilgisi var mıydı, nedir bu özgürlük, felsefi ve dini anlamda özgürlük ne anlama gelir, özgürlük İslam felsefesi için neyi ifade ediyor, özgürlük ve eğitim ilişkisi nedir gibi sorulara gelin hep beraber yanıt arayalım.

                                                     Özgürlük Eğitimin Temeli Midir?

Seçimlere gittiğimiz şu günlerde, aslında hangi siyasi partinin programını incelerseniz inceleyin, özgürlüğe dair bir şeyler bulursunuz. Pek çoğu soran, sorgulayan, araştıran bir gençlik ister. Toplumsal olarak paradoksumuz tam da burada başlıyor. Bir taraftan özgürlüğe böyle olumlu anlamlar atfederken, diğer taraftan toplumumuzda özgürlük deyince negatif anlamıyla hemen olumsuz bir şeyler çağrışır ve bir korkudur alır hepimizi. Çağdaş eğitim teorilerinin özellikle varoluşçuluğun, özgürlüğü eğitimin temeli olarak kabul ettiklerini düşündüğümüzde, eğitimimizdeki başarı ve toplumsal kalkınmamız için özgürlüğe dair olan bu negatif algıyı ortadan kaldırıp, ülkemize özgürlükleri yerleştirmek zorundayız. Çünkü özgür olmayan beyinler, sorgulayamayacakları için eğitimde üst düzey başarılar da yakalayamayacaklardır. Eğitim ve ekonomi ilişkileri bağlamında, ancak öğrencilerimiz sınırsız hayal kurabildiklerinde, kurdukları hayalleri özgürce paylaşıp uygulayabildiklerinde katma değer oluşabilir. Yani ne kadar özgürlük, o kadar güçlü ekonomi ve eğitim diyebiliriz.

                                                    Eğitimin Bel Kemiği Özgür Düşünce Olmalıdır

Diğer taraftan eğitim sistemimiz öğrencilerimize eğitimin bel kemiği olarak özgür düşünceyi kazandırmak üzerine kurulu olmalıdır. Bu da ancak özgür ve demokratik eğitim uygulamalarıyla mümkündür. Uygulamalarımızda özgürleştirici eğitimin karşısına kullaştırıcı eğitimi koymaktan da kaçınmalıyız. Bu tip çatışmalar, özgürlükler aracılığıyla eleştirel düşünebilen gençler yetiştirmemizi engeller.

Eğitim ve özgürlük ilişkisinden sonra özgürlükten ne anlaşıldığını da ortaya koymak gerekiyor. Özgürlüğün ne anlama geldiği, kamusal düzeyde ve insan öznesi bağlamında anlamı, sınırları felsefe tarihi boyunca tartışılagelmiştir. Bu yönüyle mitolojik düşünceden kopup, insan aklının merkeze alınmasıyla özgür düşüncenin ilk olarak Yunan’da başladığını söyleyebiliriz. Yani Sofistlerde, Sokrates’te, Platon’da ve Aristoteles’te sistemli bir özgürlük problemi anlamlandırmaları görebiliriz. Ortaçağ filozoflarında da akılla vahyin çatışmasının sonucunda özgürlük ele alınır ve anlamlandırılır. Ortaçağ’da bu yönüyle din temelli bir özgürlük anlayışı vardır.

                                                     İslam Dininin Özgürlüğe Bakışı Nedir?

Dini yönünden bahsetmişken, hürriyet anlamına da gelen özgürlük felsefi olarak; “Bireyin başkalarının buyruk ve isteklerine göre değil de, kendi istek ve iradesi doğrultusunda duygusal, zihinsel ve bedensel davranışlar sergilemesidir.” Ve kullandığımız anlama göre; isteme, düşünce, kişisel, davranış, vicdan ve ibadet özgürlükleri söz konusudur. Bu tanımlamadan sonra İslam dini açısından özgürlüğü ele alabiliriz. Kur’an’ın akla hitap eden yönüyle akıllı bir varlık olan insanın yaratıldığına inanması ve yaratılışını sorgulaması ve esaret anlamında değil, üstün varlığa bağlanmasıyla özgürdür, İslam’a göre. Bu konu ayrı bir yazının konusu olmakla beraber, ilahiyatçılar Bakara suresinin 256. Ayetinin “ Dinde zorlama yoktur…” kısmını özgürlüğe örnek olarak verirler. 

                                                    Nefsi Arzular Duymayan İnsan Özgürdür

Özgürlüğün dini yönünden sonra tekrar felsefi yönüne gelirsek; antropolojik, etik ve toplumsal özgürlükten bahsedebiliriz. Bu anlamda İslam felsefesinde de düşünürler özgürlüğe farklı anlamlar yüklemişlerdir. Fahreddin Razi’ye göre özgür insan, nefsi arzular duymayan insandır. Bu tanımlamanın devamı sayabileceğimiz şekilde İbn Miskeveyh’e göre; özgür insan, güçlü hayvani tutkulardan arınabilendir. İslam felsefesinin özgürlüğü genel olarak tutkuların esaretinden kurtulmak olarak ele aldığını, nefis ve bedeni arzulardan uzak kalmak olarak değerlendirdiğini Gazali’de de görürüz. 

                                                             Özgürlük Yoktur

Platon’dan Aristo’ya, Descartes’e pek çok özgürlük tanımı varken, Spinoza gibi filozoflara göre özgürlük yoktur. Ona göre; Tanrı özgürdür fakat yarattıklarının özgür iradesi yoktur. Devamında Rousseau; natüralist bir eğitim felsefecisi olarak “İnsan özgür doğar, oysa her yerde zincire vurulmuştur” der. Kant ise; özgürlükle ahlak yasasını iç içe alır. Hegel; insanın aklı aracılığıyla özgürleşebileceğini söylerken, bu Schopenhauer’da;  insanın acı veren bütün tutku ve isteklerin ötesine geçebilmektir.

                                      Özgürlük, Değerlere Hayır Diyebilme Durumudur

Nietzsche, Marks ve Sartre’da da felsefi olarak özgürlüğün farklı yorumlarını görürüz. Nietzsche’ye göre özgürlük değerlere hayır diyebilme durumudur. Marks için ise özgürlük;  toplumsal ilişkiler bağlamında tartışılması gereken bir üst yapı kavramıdır. Yani Marks’ta özgürlük; bir insanın öteki insanlarla komünal ilişkiler içinde kişinin özneleştirimini oluşturan arzu, yetenek ve becerilerin somut toplamını belirleyecek şekilde yaşamasıdır. Yani o özgürlüğü, tarihsel ve toplumsal ilişkiler bağlamında ele alır. O, özgürlük anlayışıyla var olmanın olanaklarının önünü açmaya ve insanın kendini gerçekleştirmesini mümkün kılmaya çalışır.

                                    Yaşanabilecek En Kötü Duygu Pişmanlık Duymaktır

Evet, özgürlüğün eğitimin temeli olmasından, eğitimde özgür düşüncenin belkemiği olarak verilmesine, İslam felsefesinde nefsi arzular duymayanın özgür olmasına özgürlük önemli bir felsefi problemdir. Marks’ta tarihsel ve toplumsal bir anlam kazanan özgürlük, Sartre ve Voltaire’de bambaşka anlamlar kazanır. Sartre, adeta seçmek diğerlerinden vazgeçmektir dercesine, onun özgürlüğünde kişi, seçimler yaparak sorumluluk aldığı ve sonuçlarına katlandığı kadar özgürdür. Bu nedenle ona göre yaşanabilecek en kötü duygu, pişmanlık duymaktır.

Yukarıdaki tartışmaların ışığında Yavuz Bingöl’ün söylediklerinin hangi özgürlükler kapsamına girdiğine karar verebiliriz. Voltaire’e atfedilen ama onun olmayan bir özgürlük sözüyle bitirelim yazımızı: “ Bayım, sizi günahım kadar bile sevmiyorum. Fikirlerinize katılmıyorum ama o fikirleri serbestçe ifade edebilmeniz için gerekirse canımı bile veririm.” Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin…

Yorum Yazın

Şahin Aybek Diğer Yazıları

SEÇİMLERDEN SONRA MEB’DE KAÇINILMAZ BİR DEĞİŞİM OLACAK, AMA AMERİKA’YI YENİDEN KEŞFETMEYE DE GEREK YOK 24 Mayıs 2018 - 11:47
YANLIŞ İNSAN KAYNAKLARININ MEB’E MALİYETİ NEDİR VE BU KONUDA NE KADAR TAZMİNAT ÖDENMİŞTİR? 23 Mayıs 2018 - 11:47
MEB OLARAK NİYE 64 YILDIR EĞİTİMDE YERİMİZDE SAYIP DURUYORUZ? 22 Mayıs 2018 - 15:29
MARX’TAN GRAMSCİ’YE ELEŞTİREL EĞİTİM FELSEFESİNİN EĞİTİMİMİZE NE GİBİ KATKILARI OLABİLİR? 21 Mayıs 2018 - 10:32
SİYASİ PARTİLER MİLLİ EĞİTİM BAKANLARINI VE EĞİTİM ÜST KADROLARINI ŞİMDİDEN AÇIKLAMALIDIRLAR 16 Mayıs 2018 - 23:53
SEÇİMLERE GİDERKEN PARTİLERE, ADETA AŞİL TOPUĞU KESİLMİŞ EĞİTİMİMİZİN SORUNLARI BAĞLAMINDA RASYONEL TERCİHLER VE ÖNERİLER… 16 Mayıs 2018 - 10:34
MEB, BAKANIN SÖYLEDİĞİ MUTLULUK EĞİTİM BAKANLIĞINA NASIL EVRİLİR? 15 Mayıs 2018 - 16:04
YAVUZ BİNGÖL’DEN SARTRE’A, EĞİTİMİN TEMELİ OLARAK ÖZGÜRLÜK SORUNSALI 14 Mayıs 2018 - 12:27
ANNEM BENİ GÖKTEN YERE İNDİRDİ, ÖĞRETMENİM YERDEN GÖĞE YÜKSELTTİ 13 Mayıs 2018 - 10:45
SAYIN İSMET YILMAZ; ENDÜSTRİ 4.0’A, EĞİTİM 4.0 VE ADALET 4.0 İLE DESTEK VERMELİYİZ 11 Mayıs 2018 - 10:19
SCHEFFLER’DAN HARDİE’YE EĞİTİME YÖNELİK SİSTEMATİK BİR SORUŞTURMAYI NASIL YAPABİLİRİZ? 10 Mayıs 2018 - 10:12
JOHN DEWEY’İN PRAGMATİK EĞİTİM FELSEFESİYLE DEMOKRASİYİ OKULLARDA BİR HAYAT TARZI OLARAK YAŞATABİLİR MİYİZ? 08 Mayıs 2018 - 10:49
MUHARREM İNCE İLE EĞİTİMDE DE “1 İLERİ 5 GERİ” DEN, TAM GAZ İLERİYE Mİ? 07 Mayıs 2018 - 10:46
ÖĞRENCİNİN KULAĞI KADAR AĞZI DA VARDIR DİYEN BUBER’İN METAFORLARI 04 Mayıs 2018 - 11:31
NİHİLİST NİETSCHE’NİN EĞİTİM FELSEFESİYLE SADECE BİR VİDAYI ÇEVİRMEDE USTA UZMANLAŞMA NASIL ÖNLENİR? 03 Mayıs 2018 - 13:27
EĞİTİM BİLİMİN ÖNÜNDE DİZ ÇÖKMELİDİR DİYEN MODERNİZMİN NATÜRALİST ROUSSEAUCU EĞİTİM FELSEFESİ 02 Mayıs 2018 - 15:24
İSLAM EĞİTİM FELSEFESİNİN DORUK NOKTASI OLARAK SPİRİTÜALİST GAZALİ’NİN EĞİTİMİMİZE ETKİLERİ 30 Nisan 2018 - 11:09
ARİSTOTELES’İN ÖZGÜRLEŞTİRİCİ REALİST EĞİTİM FELSEFESİ RASYONEL VE DEĞERLİ TERCİHLERDE BULUNMAYI MI ÖĞRETİYOR? 27 Nisan 2018 - 14:06
HANGİ EĞİTİM FELSEFESİ İNSANIN DOKTOR, MÜHENDİS OLMASINDAN ÖNCE İNSAN OLMASI GEREKTİĞİNİ SAVUNUR? 26 Nisan 2018 - 11:17
PLATON’DAN BUBER’E SİSTEMCİ EĞİTİM FİLOZOFLARI EĞİTİMİMİZE NE KATABİLİRLER? 25 Nisan 2018 - 11:28
EĞİTİM FELSEFESİ MEB TARAFINDAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURULMASI GEREKECEK KADAR HAYATİ DEĞERDEDİR 24 Nisan 2018 - 10:00
SEÇİMLERDE EĞİTİME VE BİLİME ÖNEM VERMEYENLERE NİYE OY VERMEMELİYİZ? 20 Nisan 2018 - 17:16
Eğitimin Eğitimsizlerinden Misiniz? 19 Nisan 2018 - 10:34
EMRULLAH EFENDİ’NİN TUBA AĞACI NAZARİYESİNDEN MEKTEPLER MAMUR OLURSA HAPİSHANELER HARAP OLURA: HERŞEY, ‘EĞİTİM İYİ GİDERSE HERŞEY İYİ GİDER’ İÇİN 18 Nisan 2018 - 11:08
EMRULLAH EFENDİ’NİN TUBA AĞACI NAZARİYESİNDEN MEKTEPLER MAMUR OLURSA HAPİSHANELER HARAP OLURA: HERŞEY, ‘EĞİTİM İYİ GİDERSE HERŞEY İYİ GİDER’ İÇİN 18 Nisan 2018 - 11:08
MEB’DE BİR DÖNEMİN SONU MU? 17 Nisan 2018 - 14:15
İÇİNDE VARSA OKUR-OKUMAZ EĞİTİM FELSEFESİNDEN, EVET BENCE DE BİZDEN BİR ŞEY OLMAZ, ÇÜNKÜ BİZDEN ÇOK ŞEY OLUR EĞİTİM FELSEFESİNE… 16 Nisan 2018 - 13:41
MÜZİK ÜNİVERSİTESİ KURDURTMUŞ OLAN CUMHURBAŞKANI, ÜLKEMİZİN EĞİTİMİNİN ÇÖZÜMÜ VE YÜZYILIN PROJESİ OLARAK MEB’LE NASIL BİR EĞİTİM ÜNİVERSİTESİ KURDURABİLİR? 11 Nisan 2018 - 11:25
NEY!!! BİRİ EĞİTİM BİLİMCİLER Mİ VAR DEDİ, HANİ NERDELER? 10 Nisan 2018 - 10:53
İKTİSATÇI, MÜTEAHHİT HER ÖNÜNE GELEN KENDİNİ EĞİTİM BİLİMCİ OLARAK KONUMLANDIRACAKSA EĞİTİM FAKÜLTELERİNİ KAPATALIM GİTSİN 09 Nisan 2018 - 12:16