Şahin Aybek

Şahin Aybek Biyografi

YUSUF TEKİN’İN DEDİĞİ GİBİ; “EZBERCİ EĞİTİMDEN UZAKLAŞMALIYIZ” ÖNERMESİ EPİSTEMOLOJİK BİR EZBER Mİ?

29.11.2017 09:47 | Son Güncelleme: 29.11.2017 09:47

Ezber Yalnız Başına Buğulu Cama Yazı Yazmak Gibidir

Tekin, Ezberci Eğitim Sistemi İyidir Demiyor, Ezber Bir Öğrenme Yöntemi Olarak Kalıcı Öğrenmeler İçin Metodik Olarak Kullanılmalı Diyor

Tekin, İbn Haldun Gibi Öğrenmeyi Meleke Olarak Kabul Ediyor. Ezber Bir Amaç Değil, Öğrenme Amacına Yönelik Bir Araç Olmalıdır, Diyor.

PISA Direktörü Andreas Schleicher’in Türkiye’nin eğitimiyle ilgili verdiği röportaja dair, kapsamlı bir yazı yazmıştım ve röportajın geneline dair fikirlerimi ifade etmiştim. Direktörün eğitim sistemimize dair eleştirilerinden biri, ezberci bir eğitim sisteminden uzaklaşılması gerektiğiydi. Ve bu bağlamda; insanların pek çoğu eğitim sistemimizi ezbercilikle suçlar. Eğitim sistemimizi ezbercilikle eleştirmek işin kolayına kaçmak mıdır; ya da eğitim sistemimiz gerçekten ezberci midir; ya da ezber nedir diye düşünürken; MEB Müsteşarı Yusuf Tekin, tüm bunlarla ilgili şu açıklamaları yaptı: “ Ezber mantığı, geleneğimizde önemli bir öğrenme yöntemidir. Bu önermenin teorik olarak alt yapısı zayıf. ‘Ezberci eğitimden uzaklaşmalıyız’ ezberini çok kullanmamalıyız. Ezber mantığı ve yöntemi, bizim geleneğimiz için önemli bir öğrenme yöntemidir. Buna Batılı bir normda yaklaşıp; ‘tu kaka’ hale getirmemek gerekir. Eğitimcilerin kendi alanlarıyla ilgili olarak geleneklerimizi küçümseyici bu bakış açısıyla yaklaşmamaları lazım. Bu felsefeden hareketle, bu projeyle ‘çocukların tıpkı hafızlık yaparken olduğu gibi; ezber yaparak öğrenmesini kolaylaştıracak daha sistematik bir öğrenme sağlayacak bir eğitim süreci oluşturabilir miyiz?’ bunu da görmüş olacağız. Bizim geleneğimizde ezber, sadece herhangi bir metni ezberlemek değildir. Ezberle beraber; ezberlediği şeyin daha güçlü bir şekilde kendi hayatına nasıl sirayet edeceğini de analiz ediyor.Hafızlık projesi uygulayan okullarda, bu anlamda, çok farklı bir öğrenme sürecinin olacağına inanıyorum. Referansı da bu bizim kadim mirasımız. Türkiye’nin kendine ait bir medeniyeti ve bu medeniyete ait kadim bir ekolü, felsefesi vardır, bunun da eğitim ve pedagojiye sirayet eden bir alt yapısı vardır.” Tabi Tekin’in açıklamalarından sonra, yine, bizimkiler ve sizinkiler mantığıyla ezber konusu yüzeysel ve özellikle de eğitim bilimci olmayanlar tarafından tartışılmaya başlandı. Şimdi bu tartışmalar ışığında ezberi ele almaya çalışalım.

Ezbere Karşı Olmak Mı, Ezberden Başka Bir Şey Vermemeleri Mi?

Bu konuda o kadar çok şey söylenmeye çalışıldı ki; gençler sorgulamasınlar, araştırmasınlar, ne dersek ona biat etsinlerden; ezberin kendisinin; yani şiir, tekerleme ezberlemenin değil; ezberci eğitim sisteminin kötü olduğuna, bilişsel beceriler ve yetenek arasında bağlantı kurulamayacağına, ezber olması halinde öğrenilen konuların birbirleriyle ilişkilendirilmeye kafaya doldurulduğuna, bilginin içselleştirilemediğine, gerçek öğrenmelerin böyle olamayacağına, çocukların hafız yapılmak istendiğine, google’ın 2 milyon algoritmasının nasıl ezberleneceğine, eğitim biliminin verileri kullanılmadan pek çok şey söylendi. Ezber nasıl bir öğretim metodudur, ezberci eğitim deyince ne anlamalıyız merkezli Tekin’in söylediklerini analiz edelim.

Tekin, Ezberci Eğitim Sistemi İyidir Demiyor, Ezber Bir Öğrenme Yöntemi Olarak Kalıcı Öğrenmeler İçin Bir Yöntem Olarak Kullanılmalı Diyor

Yusuf Tekin, ‘ezberci eğitimden uzaklaşmalıyız’ önermesinin bir ezber olduğunu; bu önermenin teorik alt yapısının zayıf olduğunu ve tüm bunlar yapılırken kökenleri Hun, Göktürk, Uygur, Selçuklu ve Osmanlı eğitim sistemlerine dayanan bir eğitim sistemimiz olduğunun unutulmaması gerektiğini söyleyerek; bizim eğitim ve geleneğimizin küçümsenmemesi gerektiğini ifade ediyor. Dil öğretiminde ve hafızlıkta ezberin öğrenme yöntemi olarak kullanılmasından hareketle; aslında ezberci eğitime karşı çıkıyor ve ezberin metodik bir yöntem olarak kullanıldığı, sistematik öğrenmenin olması gereken bir eğitim süreci öneriyor. Tekin’in açıklamaları dikkatli ve ön yargısız okunduğunda, ezber sadece herhangi bir metni ezberlemek değildir, ezberlenen şeyin daha güçlü bir şekilde kendi hayatına sirayet etmesini öneriyor. Yani Tekin, öğrenmelerin pedagojik olarak, her öğrenmenin bir ön öğrenme olarak ezber olduğunu, bundan sonrasında ise kalıcılaştırılması gerektiğini söylüyor. Yani aslında müsteşar tam tersine tüm açıklamaları ile ezberci bir eğitim sistemine karşı çıkıyor. Ezberci eğitim sistemi iyidir demiyor, ezber kalıcı öğrenmeler için metodik olarak bir öğrenme yöntemi olarak kullanılmalı, diyor.

Her Öğrenme Aslında Önce Bir Ezber Midir?

Her öğrenme aslında önce bir ezber midir, ezber yöntemi eğitim öğretimde nasıl kullanılır, ezber yapmanın beyne ve zekâya katkıları var mıdır, ezber akademik ve sosyal hayatta nasıl kullanılabilir, Türkiye’nin eğitimi ezberci midir, ezberciyse bunun sorumluları kimlerdir gibi pek çok soru sorulabilir bu konuda. Ve de ezberin bir öğrenme yöntemi olarak düşündüğümüzde, günlük hayatımızda önemli bir yeri olan ezber, tüm öğrenme yöntem ve teknikleri içerisinde en kadim olanıdır. Ama ezber modern eğitim yaklaşımlarının da savaş açtığı, bu bağlamda öğrencileri üretmekten, sorgulamaktan uzaklaştırdığı yönleriyle de eleştirilir. Oysaki ezber tüm bu tartışmaların ötesinde insanlık için hayati bir öneme sahiptir ve bu yönüyle ezberlemenin bilgiyi hafızada tutmak olduğunu düşündüğümüzde içinde ezberin olmadığı bir öğrenme ve ezberin kullanılmadığı bir eğitim olur mu?

Bir Öğrenme Yöntemi Olarak Ezber

Farsçadan dilimize geçmiş olan ezber; bir metni eksiksiz akılda tutabilmedir. Bu yönüyle ezber kötü değildir; ezbercilik kötüdür. Çünkü ezberci kişi, ders çalışmayı anlamaya değil; sadece ezbere dayandırır; yani bilgiye geçici olarak vakıf olur.

Tekin’in karşı olduğu nokta da burası; ezber yalnız başına buğulu cama yazı yazmak gibidir, diyor. İşte bunu yapmanın yolu da kısa süreli bellek aşamasında her bilginin bir ezber olduğunun farkına varıp; bilgiyi uzun süreli belleğe taşımak için geleneğimizden de yararlanarak bir eğitim süreci tasarlamalıyız diyor. Yani; ezberci eğitim sistemini oluşturan ezber aşamasına takılı kalmak ve bilgileri kalıcılaştırmamaktır kötü olan. Ve de geleneksel eğitim anlayışı sadece ezberden oluşmamaktadır.

Tekin, İbn Haldun Gibi Öğrenmeyi Meleke Olarak Kabul Ediyor

İbn Haldun’un öğrenmeyi alışkanlık; yani meleke olarak kabul ettiğini düşündüğümüzde, Tekin de bu yönüyle ezbere değil; ezberciliğe karşıdır. Çünkü İbn Haldun’a göre, hayata uygulanmayan, ezbere okunan, üretime katkı koymayan bilgiye karşıdır ve ezber ancak bir yöntem olarak kullanıldığında anlamlıdır. Tekin de aynı şekilde; ezber bir amaç değil, öğrenme amacına yönelik bir araç olmalıdır, diyor. Ve anlıyoruz ki; ezberleme eğitim, öğretim süreçlerinin tüm aşamalarında olmak zorundadır. Çünkü her türlü bilginin elde edilme ve kazanım süreçlerinde ezber olmak zorundadır. Ve ezber bir yöntem olarak uygulandığında öğrenci başarısını arttıracak ve eğitim öğretimi daha verimli hale getirecektir.

Tekin: Ezber Eğitimde Olmalı; Ezbercilik Olmamalı

Ezber bir yöntem olarak eğitimciler tarafından ciddi bir şekilde kullanılmakta ve öğrenci başarısına katkı sağlamaktadır. Yine ezber, hafızayı geliştirmekte ve beyni aktif bir hale getirmektedir. Ve ezber yöntemini diğer öğretim yöntemlerinden soyutlayamayacağımız gibi; sözel dersler ağırlıklı olmak üzere tüm derslerde kullanırız ve yine özellikle, yabancı dil öğrenmede; müzik, tiyatro, çarpım tablosu ve şiir gibi konularda kullanırız. Ezberci bir eğitim sistemine karşı olan Tekin, ezbere metodik ve öğrenmeyi kalıcılaştıracak süreçler açısından evet; ama ezberciliğe ve ezberci eğitim sistemine hayır diyor. Ve de kökenleri Hun, Göktürk, Uygur, Selçuklu ve Osmanlı eğitim sistemlerine dayanan eğitim sistemimiz, güçlü eğitim geleneğiyle ezberi bir öğrenme yöntemi olarak; kalıcı öğrenmelerin gerçekleşebileceği ve öğrencilerimizin eleştirip sorgulayabileceği şekilde sistematik bir öğrenme ve eğitim süreci haline getirilebilir.

MEB Müsteşarı Yusuf Tekin’in” ‘Ezberci eğitimden uzaklaşmalıyız’ önermesinin epistemik bir ezber mi “ önermesi, tüm yönleriyle ele alınmalıdır. Ezberci bir eğitim sistemi, öğrencilerin beyinlerini birer bilgi bankasına dönüştürür kuşkusuz. Ve yine ezberci bir eğitim sisteminde taklitçi, eleştirmeyen, yeni bir şeyler üretmeyen, düşünmeyen bireyler yetişir. Burada, eğitimde içerik olarak neyin öğretildiği ve ezberletildiği de tartışılmalıdır.Sonuç itibariyle; genel paradigma olarak din öğretiminin ve tarım toplumunun bir eğitim algısı olarak görülen ezberci eğitim sistemine Tekin de, onu eleştirenler de karşı çıkmaktadır. Ama Tekin’in açıklamaları bütünüyle okunmadığından, sadece ezber kelimesine yoğunlaşıldığından ve önyargılarımızdan kurtulamadığımızdan; tüm taraflar olarak eğitim de karşılıklı olarak ötekileştirmelerimiz devam ediyor. Aslında Tekin’in dediği; ezberci eğitimden uzaklaşmalıyız önermesinin epistemolojik bir ezber önermesi olduğundan hareketle, birbirimize karşı olan ezber önermelerimizi yıkmalıyız, bilimi ve aklı merkeze alarak. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin.

Yorum Yazın

Şahin Aybek Diğer Yazıları

EĞİTİM KRİZİNİN TEMELİNDE ELEŞTİREL EĞİTİM FELSEFESİNİN DEDİĞİ GİBİ AYDINLANMANIN ARAÇSAL AKILCILIĞI MI YATIYOR? 15 Aralık 2017 - 10:24
İYİ PARTİ EĞİTİMDE İYİ Mİ? 14 Aralık 2017 - 14:39
EĞİTİMİMİZİ ANALİTİK EĞİTİM FELSEFESİNİN MARANGOZ ÖRNEĞİNDEKİ GİBİ YANLIŞ ALETLERLE İNŞA ETMEMEK İÇİN, EĞİTİMİZE YÖNELİK SİSTEMATİK BİR SORUŞTURMA YAPMALIYIZ 13 Aralık 2017 - 13:29
CUMHURİYETİN KURULUŞUNDAN GÜNÜMÜZE CHP’NİN ACİLEN TOPLANMASINI İSTEDİĞİ EĞİTİM ŞURALARI 12 Aralık 2017 - 21:35
MİLLİ EĞİTİM AKADEMİLERİ KURMA GİRİŞİMİNDEN GÜNÜMÜZE ÜLKEMİZİN BİR TÜRLÜ KURULAMAYAN ÖĞRETMEN AKADEMİLERİ SERÜVENİ 07 Aralık 2017 - 14:05
EGZİSTANSİYALİST BİREYCİ EĞİTİM FELSEFECİSİ BUBER’İN BAHÇIVAN-HEYKELTIRAŞ-HUNİ-POMPA-ÖĞRETMEN METAFORLARINDAN HANGİSİ EĞİTİMDEKİ İDEAL DİYAJONİK İLİŞKİYE ÖRNEKTİR? 06 Aralık 2017 - 16:17
MEB MÜSTEŞARININ SÖYLEDİĞİ ORTAK DEĞERLERİNE BAĞLI NESİLLERİN YETİŞTİRİLMESİ VE BİR MİLLET MEYDANA GETİRMEK, OLUŞTURMAK ADINA NASIL BİR EĞİTİM SİSTEMİ? 04 Aralık 2017 - 12:26
ÜLKEMİZ JOHN DEWEY’İN PRAGMATİK EĞİTİM FELSEFESİNİ UYGULARSA AMERİKA GİBİ OLABİLİR Mİ? 01 Aralık 2017 - 12:23
KÜLTÜREL EĞİTİM FELSEFECİSİ NİHİLİST NİETSCHE’NİN BİLDUNG EĞİTİMİ İDEALİMİZ OLABİLİR Mİ? 30 Kasım 2017 - 10:47
YUSUF TEKİN’İN DEDİĞİ GİBİ; “EZBERCİ EĞİTİMDEN UZAKLAŞMALIYIZ” ÖNERMESİ EPİSTEMOLOJİK BİR EZBER Mİ? 29 Kasım 2017 - 09:47
CUMHURBAŞKANININ ARTTIRILMALI DEDİĞİ ÖĞRETMEN NİTELİĞİNİ YAKALAYABİLMEK İÇİN İSTANBUL ÖĞRETMEN AKADEMİLERİ BİR MODEL OLABİLİR Mİ? 28 Kasım 2017 - 11:52
BİR EĞİTİMCİ OLARAK JEOLOG VE DOĞA TARİHÇİSİ CELAL ŞENGÖR’E CEVABIMDIR 27 Kasım 2017 - 11:27
ÖĞRETMENLER GÜNÜNÜN BAYRAM HAVASINDA GEÇMESİ VE OKULLARI VE ÖĞRETMENLERİ BAŞARILI KILMAK İÇİN ÖNCE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİ BAŞARILI KILMALIYIZ 24 Kasım 2017 - 08:45
ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERİYLE KALİTELİ VE EĞLENCELİ ZAMAN GEÇİRİRKEN MATEMATİK ÖĞRENME KAPASİTELERİ ARTIRILABİLİR Mİ? 23 Kasım 2017 - 16:27
KAIROS’TAN KRONOS’A İSMET YILMAZ’IN DERS SÜRESİ AÇIKLAMALARI 21 Kasım 2017 - 23:20
BİLİMİN EN BÜYÜK GÜÇ HALİNE GELDİĞİ MODERNİZMİN NATÜRALİST ROUSSEAUCU EĞİTİM FELSEFESİNİ EĞİTİMİMİZE NASIL YANSITABİLİRİZ? 20 Kasım 2017 - 17:00
TÜRKİYE’DEKİ EĞİTİMİN PATRONU SPİRİTÜALİST EĞİTİM FELSEFECİSİ GAZALİ Mİ? 18 Kasım 2017 - 12:38
BU İŞ BU KADAR KOLAYSA; PISA DİREKTÖRÜ HAY HAY BUYURSUN GELSİN, HAY HAY TÜRKİYE’YE MİLLİ EĞİTİM BAKANI OLSUN 15 Kasım 2017 - 14:57
YUSUF TEKİN’İN AÇIKLADIĞI ALGORİTMİK HAREZMÎ EĞİTİM MODELİ ÜZERİNE PRAGMATİK DEWEYCİ VE EGZİSTANSİYALİST BUBERCİ METAFOR VE ÖĞELER AÇISINDAN BİR İNCELEME DENEMESİ 14 Kasım 2017 - 10:38
REALİST EĞİTİM FELSEFECİSİ ARİSTOTELES’İN LİBERAL EĞİTİM FELSEFESİ ÖZGÜR ÖĞRENCİLER YETİŞTİRMEMİZE NASIL YARDIMCI OLABİLİR? 13 Kasım 2017 - 14:38
İDEALİST EĞİTİM FELSEFESİ VE PLATON EĞİTİMİMİZE ETKİ ETMİŞ MİDİR? 10 Kasım 2017 - 15:31
BİR EĞİTİMCİ OLARAK ÖLÜMSÜZ ATATÜRK 10 Kasım 2017 - 10:12
SİYASİ PARTİLER EĞİTİM KONUSUNDA MEB’İ ELEŞTİRDİKLERİ KADAR KENDİLERİNİ DE ELEŞTİRMELİDİRLER 09 Kasım 2017 - 15:06
KLASİK EĞİTİM FELSEFELERİNİN EĞİTİMİMİZE NE GİBİ KATKILARI OLUR? 07 Kasım 2017 - 14:52
MEB, ÜLKEMİZİN SOSYAL İDEALLERİNE EĞİTİM FELSEFEMİZİN POLİTİK BOYUTUYLA ULAŞABİLİR 06 Kasım 2017 - 17:31
EĞİTİM FELSEFEMİZİN ETİK BOYUTUNU ORTAYA KOYARAK İDEOLOJİLERDEN VE AŞILAMALARDAN KURTULABİLİRİZ 02 Kasım 2017 - 12:54
TÜRKİYE’NİN EĞİTİM FELSEFESİNİN EPİSTEMOLOJİSİ OLMAZSA ÖĞRENMENİN DOĞASI ÜZERİNE YOĞUNLAŞILAMAZ 01 Kasım 2017 - 11:39
RUHUMUN VE AKLIMIN BABALARINDAN BİR SİYASET İDEASI OLARAK EĞİTİMCİ DENİZ BAYKAL: Eğitim Demek Öğretmen Demektir 31 Ekim 2017 - 13:21
SOSYOLOJİK BİR ASANSÖR OLARAK KIYI KAPTANININ OĞLUNU DEVLETİN BAŞINA TAŞIYAN DEMOKRATİK CUMHURİYET VE EĞİTİMİ 31 Ekim 2017 - 11:31
MEB EĞİTİM FELSEFEMİZİN ONTOLOJİK BOYUTLARINI ORTAYA KOYMADAN EĞİTİM SORUNLARIMIZI ÇÖZEMEZ 26 Ekim 2017 - 12:20