Çağımızın vebaları: Instagram, TikTok ve Yapay Zeka

Çok yoğun okuma yaptığım dönemde, aynı anda değil de aynı süreçte birden fazla kitap okuyordum. Bu süre zarfında içeriği yoğun bir roman okuyorsam, ara verdiğimde o arada da deneme kitabından bir iki deneme okuyup tekrar romana geçiyordum. Diğer bir arada da bu sefer öykü kitabından bir iki öykü okuyarak neredeyse kitaplardan hiç kopmadan büyük bir keyif de alarak zamanımı iyi değerlendiriyordum.

Şimdi insanların dinlenme sürelerinde yaptıklarına bakıyorum da kahroluyorum. Özellikle ders aralarında telefona yapışan öğrenciler, işten yorgun argın dönenler, solunum cihazına bağlanmışlarcasına çağımızın vebası olan Instagram ya da TikTok’a gömülüyorlar. Sağ ellerinin baş parmağı, ekranda yeni videolar görünsün diye sürekli görüntüleri kaydırıyor. Kulak misafiri olduğum video içerikleri öyle boş, öyle saçma ki!

Yeri gelince mangalda kül bırakmayan yurdum insanı, kendini bile isteye teslim etmiş bu tür sosyal medya araçlarına. Adeta kölesi olmuşlar. Bir şey paylaşmaya görsünler. Özendikleri fenomenler gibi olmak istiyorlar ve paylaştıktan uzun bir süre de, girip girip bakıyorlar, kimler, kaç kere bakmış diye. Instagram hesabım yok deyince inanmıyorlar. Kesin başka bir isimle kullanıyorsundur diyorlar. Neredeyse ayıplayacaklar Instagram hesabım olmadığı için. Evet bir dönem vardı. Servise binip açıyordum ve işe gelene kadar elimden düşmüyordu. Neyse ki tuzağı erkenden farkettim de, çabuk kurtuldum bu illetten.

İlla ki sosyal medya olacaksa benim tercihim X’tir. Eskiden 140 karakter sınırlaması varken, insanlar düşüncelerini rafine edip paylaşıyorlardı. Şimdi onun da cılkını çıkardılar ya neyse. Bu haliyle bile Instagram ve Tiktok’tan bin kat iyidir.

Instagram ve Tiktok gibi sosyal medya araçlarının yanı sıra bir de insanları aptallaştıran yapay zeka furyası çıktı. Bilinçli kullananları bir kenara bırakıyorum; ama kısacık bir maili bile yapay zekaya yazdırıyorlar. Ekiden gelen maillerde yazım yanlışları gördüğümde çok sinirlenirdim. Nasıl dikkat etmezler, hiç mi okumuyorlar yazdıklarına derdim; ama şimdi durum daha kötü; çünkü artık herkes kusursuz ve mükemmel yazıyor. Hiç beklemediğin kişiler Türkçeyi en iyi kullanan yazarlardan da iyi. Üç cümle karalayıp bunu yapay zeka araçlarında düzelttirdikleri için ortaya kusursuz; ama ruhsuz cümleler çıkıyor. Vakti zamanında bir arkadaşım halı pazarlama işine girmiş. Gelen müşterileri, uluslarına göre kategorize edip davranışlarını inceleyerek her bir ulus insanına nasıl yaklaşılacağını anlatmıştı. Almanlar çok cimri, sürekli pazarlık yapar darken söz Japonlara geldi. Japonlar kalabalık bir grup olarak gelir, yere serilen halıları kendi aralarında iş bölümü yaparak parça parça incelerlermiş. Arkadaşım da onların bu huyunu bildiğinden, onlara şöyle dermiş. Yakından bakacak olursanız bazı yerlerde ilmek hataları var. Bu hatalar, halının el yapımı olduğunu gösteriyor, dediğinde Japonları tavlarmış. İşte ben de tam bu esnada bıraktım yazım yanlışı olan maillerle uğraşmayı. Herhangi bir metinde ne zaman yazım yanlışı görsem, sevinçten ölüyorum. Çok şükür Allahım, chatgbt’ye yazdırmamış, kendi zekasıyla yazmış diyerek mutlu oluyorum. Nereden nereye… Artık kusursuz metinler görmeye tahammülüm kalmadı.

İnsan, hatalarıyla güzeldir!